ارائه الگوی سیاستگذاری توسعه هوش مصنوعی در راستای برنامه هفتم توسعه

مطالعه حاضر با هدف ارائه الگوی سیاستگذاری توسعه هوش مصنوعی در راستای برنامه هفتم توسعه انجام شد. برای دستیابی به هدف از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی استفاده گردید. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان نظری (اساتید فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی) و خبرگان تجربی (مدیران سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور) است. با روش نمونه‌گیری نظری در نهایت از دیدگاه 12 نفر از خبرگان مشارکت کردند. در بخش کمّی نیز از دیدگاه مدیران و کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور استفاده شد و اندازه نمونه با روش تحلیل توان 130 نفر برآورد شد. نمونه‌گیری بخش کمّی با روش خوشه‌ای-تصادفی صورت پذیرفت. برای تحلیل داده‌ها در بخش کیفی از روش گراندد تئوری داده‌بنیاد با نرم‌افزار maxqda و در بخش کمّی از روش حداقل مربعات جزئی با نرم‌افزار smart pls استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد شرایط علّی (عوامل دولتی، عوامل قانونی، عوامل اقتصادی و عوامل اجتماعی) بر پدیده محوری (سیاستگذاری توسعه هوش مصنوعی) تاثیر می‌گذارند. پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای (بسترهای فناورانه و دانشی هوش مصنوعی) و شرایط مداخله‌گر (چالش‌های اجرای سند ملی هوش مصنوعی) بر راهبردها و اقدامات (سند ملی هوش مصنوعی) اثر گذارند. در نهایت سند ملی هوش مصنوعی به توسعه عملکرد فنی هوش مصنوعی، توسعه عملکرد اجتماعی هوش مصنوعی منجر می‌شود.

presenting the policy model of artificial intelligence development in line with the 7th development plan

this study aimed to develop a policy framework for artificial intelligence (ai) development aligned with iran’s seventh development plan. it is an applied-developmental study employing a descriptive cross-sectional survey design. an exploratory mixed-methods research design was utilized. qualitative data were analyzed using grounded theory with maxqda software, while quantitative data were analyzed using partial least squares (pls) with smart pls software. findings revealed that, based on the research model, causal conditions (governmental, legal, economic, and social factors) influence the central phenomenon (ai development policy). the central phenomenon, contextual conditions (ai technological and knowledge infrastructure), and intervening conditions (challenges in implementing the national ai document) affect strategies and actions (the national ai document). ultimately, the national ai document leads to the development of ai’s technical and social performance.