تحلیل زیرساخت قانونی توسعه سرمایه‏ گذاری خطرپذیر در ایران

علیرغم محدودیت منابع مالی کارآفرینی فناورانه به خصوص تامین مالی بانک‏محور، سهم سرمایه ‏گذاری خطرپذیر در تامین مالی کسب‏ وکارهای دانش‏ بنیان و شرکت ‏های مبتنی بر فناوری در ایران بالا نیست. تقویت زیرساخت قانونی و مداخله دولت با ارائه مشوق‏ های قانونی مناسب می ‏تواند به تقویت سرمایه ‏گذاری خطرپذیر کمک کند. در این مقاله پس از مطالعه پیشینه و مبانی نظری، تحلیل اهمیت-عملکرد برای مولفه‏ های قانونی موثر بر سرمایه‏ گذاری خطرپذیر در ایران در دو سطح (سیاست‏ های عمومی و کلان/ محیط کسب‏ وکار، قوانین و مقررات مربوط به حوزه سرمایه‏ گذاری خطرپذیر) با توزیع پرسشنامه نیمه‏ ساخت‏ یافته بین مدیران عامل و معاونان صندوق‏ های جسورانه بورسی، صندوق ‏های پژوهش و فناوری غیردولتی و دیگر صندوق ‏ها و شرکت‏ های خصوصی سرمایه‏ گذاری خطرپذیر انجام و اولویت‏ این مولفه ‏ها مشخص شد. سپس وضعیت فعلی زیرساخت قانونی سرمایه ‏گذاری خطرپذیر با تحلیل محتوای قوانین مرتبط بررسی و پس از مقایسه با مولفه‏ های قانونی اولویت‏ دار، پیشنهاداتی برای رفع خلاهای قانونی و تقویت قوانین مرتبط ارائه شد. نتایج این مطالعه نشان داد که به جز مشوق‏ های مالیاتی، سایر مولفه‏ های اولویت‏ دار توسعه سرمایه‏ گذاری خطرپذیر در قوانین مرتبط پوشش داده نمی‏شوند و قوانین موجود بدون ملحوظ‌ داشتن مولفه‏ های مزبور تدوین شده‏ اند. برای رفع این نقیصه، تقویت قانون تامین اجتماعی با در نظر گرفتن ماهیت فعالیت کسب و کارهای نوپا و شرکت‏ های فناور و ساماندهی نظام مالکیت فکری به منظور افزایش تقاضا برای سرمایه ‏گذاری خطرپذیر پیشنهاد می‏شود. همچنین سیاستگذاران؛ تداوم و تسهیل فرآیندهای مربوط به معافیت ‏های مالیاتی موجود، پیش‏بینی معافیت مالیاتی برای سودهایی که بین سهامداران توزیع نمی‌شود بلکه مجددا در تولید سرمایه‌گذاری می‌شود را در نظر بگیرند و مالیات‌هایی را برای فعالیت‏ های سوداگرانه خارج از اکوسیستم نوآوری تعریف کنند تا منابع مالی به سمت کارآفرینی فناورانه هدایت شود.

analysis of the legal infrastructure of venture capital development in iran

despite the limited financial resources available for technological entrepreneurship in iran, particularly in terms of bank-oriented financing, venture capital (vc) plays a relatively minor role in financing knowledge-based and technology-driven companies. strengthening the legal infrastructure through appropriate incentives could promote vc growth. this article, after reviewing the theoretical foundations, performs an importance-performance analysis of the legal components affecting vc in iran at two levels: macro policies and specific regulations related to vc funds. this analysis was carried out by distributing a semi-structured questionnaire among ceos and vice presidents of vc funds, non-governmental research and technology funds, and other private companies. the current state of the legal infrastructure for vc was then examined by analyzing relevant laws and comparing them with prioritized legal components. the aim was to suggest solutions to address legal gaps and enhance relevant laws. the findings indicated that, except for tax incentives, other key legal components necessary for vc development are not adequately addressed in the existing laws. to address this deficiency, it is recommended that the social security law be revised to consider the nature of startups and technology companies, and that the intellectual property system be organized to increase demand for venture capital. additionally, policymakers are advised to continue and streamline processes related to existing tax exemptions, provide tax exemptions for profits reinvested in production rather than distributed among shareholders, and impose taxes on speculative activities outside the innovation ecosystem to channel financial resources into technological entrepreneurship.