نقد و ارزیابی ترجمۀ آیۀ قصاص (بقره/178) بر اساس روایات اهل بیت(ع)

ترجمه، مهارتی در راستای برگرداندن سخن و انتقال معنای کلام از زبان مبدا به زبان مقصد است، به گونه ای که تمام مقاصد متن اصلی و مبدا را دارا باشد. برای این منظور و رسیدن به مفهومی نزدیک به زبان مبدا، خصوصاً در متون مقدسی مثل قرآن، بی نیاز از نگاه به قرائن موجود و استمداد از سایر منابع کمکی نیستیم. اختلاف مترجمان معاصر، در ترجمه آیۀ 178 سورۀ بقره (آیۀ قصاص) در دو عبارت ﴿فَاتِّبَاعُ بِالْمَعْرُوفِ﴾ و ﴿فَمَنِ اعْتَدَی‏ بَعْدَ ذَلِکَ﴾ برجسته و دلیل اصلی این اختلافات ناشی از عدم توجه به روایات اهل بیت (ع) است. در نوشتار حاضر که به روش توصیفی - تحلیلی سامان یافته، میزان تطابق ترجمه‌های معاصر در ترجمه آیۀ قصاص با بیان اهل بیت (ع) ارزیابی شده است. با بررسی روایات تفسیری و ترجمه های مربوط، مشخص می شود عبارت ﴿فَاتِّبَاعُ بِالْمَعْرُوفِ﴾ با توجه به روایات، ناظر به ولیّ دم است، و معنی آن، تبعیت شایسته ولیّ دم از حقی که در دیه دارد، است، یعنی با قاتل مدارا کند و سخت نگیرد. همچنین عبارت دوم نیز اختصاص به ولیّ دم داشته و منظور از ﴿بَعْدَ ذَلِکَ﴾، تعدّی و زیاده خواهی ولیّ دم بعد از عفو و مصالحه با قاتل است که در برخی ترجمه ها، از این بخش معنایی عام و کلی برداشت کرده اند.