مطالعه تطبیقی ساختار هیئت‌مدیره در نظام اداره شرکت‌ها در حقوق آلمان، چین و ایران

رویکرد ذی‌نفع محور در نظام ادارۀ شرکت‌ها، در کنار رویکرد سهام‌دار محور، ازجمله مدل‌های مشهور و پرطرفدار در حقوق شرکت‌های تجاری در دنیا است. در این میان، بازخوانی مدل نظام ادارۀ شرکت‌ها در آلمان، به‌عنوان پیشرو این رویکرد در دنیا و اروپا و چین، به‌عنوان یکی از کشورهای پیرو این مدل در آسیا، می‌تواند برای حقوق تجارت ایران راهگشا باشد. نبودِ قانونی مستقل و مقررات منسجم و یکپارچه دربارۀ نظام ادارۀ شرکت‌ها در حقوق ایران و عدم اتخاذ رویکرد واحد در این خصوص، به‌عنوان آسیبی در حرکت این نظام و فعالیت‌های شرکت‌های سهامی شناخته می‌شود و مطالعۀ دو مدل یاد شده می‌تواند در تقنین مدل مستقل نظام ادارۀ شرکت‌ها در ایران کمک کند. پژوهش تطبیقی پیشِ‌رو، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانه‌ای ضمن ارائه تصویری کلی از ساختار دولایۀ این دو مدل، این نتیجه را به ‌دنبال داشته است که تقنین با نگاه بومی، در خصوص هیئت‌مدیرۀ نظارتی (با اختیارات نظارت دقیق بر هیئت‌مدیرۀ اجرایی، نصب و عزل اعضای آن و حق تعقیب آنان در موارد مقتضی) و حضور فعالانۀ کارکنان در این هیئت (در جایگاه مهم‌ترین ذی‌نفعان بعد از سهام‌داران) و ایجاد شبکه ارتباطی میان سهام‌داران و شرکای تجاری (به‌عنوان یکی دیگر از ذی‌نفعان مهم شرکت) می‌تواند به پیشبرد اهداف مقنن در رفع آسیب فوق یاری رسانده، مسیر هدایت صحیح و فعال شرکت‌های تجاری را بهتر تسهیل کند.

the structure of the board of directors in the “corporate governance” in the law of germany, china and iran

stakeholder-oriented approach” in the corporate governance along with “shareholder-oriented approach” is one of the famous and popular models in the law of commercial companies in the world. in the meantime, rereading the model of the corporate governance in germany, as the leader of this approach in the world and europe and china, as one of the countries following this model in asia can open the way for iran’s business rights. the absence of an independent law and coherent and unified regulations about corporate governance in iranian law and the lack of adopting a single approach in this regard is known as a damage to the movement of this system and the activities of joint-stock companies and the study of two mentioned models can help in the legislation of the independent model of the corporate governance in iran. the present comparative research with a descriptive-analytical view and through library studies, while presenting a general picture of the two-layer structure of these two models, has followed the conclusion that the legislation with a native view regarding the “with the powers of strict supervision over the executive board, appointing and dismissing its members and the right to prosecute them in appropriate cases)”, “the active presence of employees in this board (in the position of the most important stakeholders after shareholders)” and creating a communication network between shareholders and business partners (as another important stakeholder of the company)” can help to advance the legislator’s goals in removing the above damage, and facilitate the correct and active direction of commercial companies.