صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی در رویارویی با چالش تابعیت مضاعف متهمان؛ با تاکید بر مورد رهبر کره شمالی

دیوان کیفری بین‌المللی به‌عنوان محکمه قضایی که به محاکمه مجرمین بین‌المللی می‌پردازد. مطابق اساسنامه خود در یکی از مواردی که صلاحیت رسیدگی دارد، زمانی است که متهم تبعه یکی از دولت‌های عضو این دیوان باشد. این در حالی است که در اساسنامه این دیوان راهکاری برای احراز تابعیت متهمین پیش‌بینی نشده است. این مسئله در خصوص افراد دارای تابعیت واحد مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما با توجه به روند رو به افزایش تعداد افراد دارای تابعیت مضاعف در سطح جهان این مسئله زمانی ایراد اساسنامه را آشکار می‌کند که یک متهم دو تابعیتی بوده و دارای تابعیت هم‌زمان یکی از دول عضو دیوان و یکی از دول غیر عضو دیوان باشد. با توجه به اینکه دولت‌های غیر عضو دیوان، مخالف محاکمه اتباعشان در این دیوان هستند، نحوه احراز صلاحیت دیوان برای محاکمه افراد دو یا چند تابعیتی از اهمیت حقوقی بالایی برخوردار است. طرح تقاضای تعقیب رهبر کره شمالی در دیوان (علی‌رغم عدم عضویت این کشور) از سوی برخی نهادهای غیردولتی با استناد به تابعیت کره جنوبی (دولت عضو دیوان) وی در سال 2016 بر اهمیت طرح این بحث افزود. این مقاله به دنبال پاسخ به این سوال است که مبنای عملکرد دیوان برای احراز صلاحیت خود در رویارویی با افراد دارای تابعیت مضاعف که یکی از دولت‌های متبوع آن‌ها عضو دیوان و دیگری غیر عضو باشد چیست؟ نگارنده در این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با روش تحلیلی اثبات می‌کند که دیوان علی‌رغم سکوت اساسنامه‌اش می‌تواند با توجه به رویکردهایی که در حقوق بین‌الملل برای احراز تابعیت وجود دارد، به نحوی عمل نماید که هم مانع بی‌کیفرمانی شود و هم با احترام به حاکمیت دولت‌های غیر عضو، مانع تعقیب اتباع آن‌ها بدون ارائه ادلّه حقوقی محکم گردد.

jurisdiction of the international criminal court in facing the challenge of the accused’s dual nationality; with an emphasis on the north korean leader

according to the statute of the international criminal court (icc), one of the cases of jurisdiction of the icc as a judicial court that tries international criminals is when the accused is a national of one of the member states of the court. this is while the statute of the court does not provide a solution to establish the nationality of the accused. this issue does not pose a problem for those of single nationality, but, considering the increased number of people with dual nationality in the world, this issue reveals the shortcoming of the statute when an accused has dual nationality with one of the member states and a non-member state of the court. due to the fact that non-member states of the court are against the trial of their nationals in this court, the manner of determining the jurisdiction of the court to try people of two or more nationalities has legal importance. the importance of this discussion was augmented by the proposal to prosecute the leader of north korea in the icc (despite the non-membership of this state) by some non-governmental organizations relying on his south korean nationality (a member state of the court) in 2016. this article seeks to answer the question that what is the basis of the court’s performance in order to establish its jurisdiction in facing people of dual nationality, one of whose governments is a member of the court and the other is not? in this article, by using library sources and an analytical method, the author proves that despite the silence of the icc statute, the court can, according to the approaches that exist in international law to establish nationality, acts in a manner that prevents being unpunished, as well as with respecting the sovereignty of non-member states, prevents the prosecution of their nationals without providing strong legal evidence.