بررسی نقش کودهای آلی و مالچ بر خصوصیات مورفولوژی گونه قره‌داغ (nitraria schoberi l.) در حاشیه دریاچه ارومیه

استفاده از کودهای آلی و مواد پوششی به‌عنوان تسهیل‌گر رشد و استقرار گیاهان و بهبود شرایط خاک، از عوامل مهم احیای اکوسیستم‌های مرتعی است. هدف از انجام این مطالعه بررسی تاثیر برخی کودهای آلی و مالچ‌ در بستر کشت بر خصوصیات مورفولوژی (ارتفاع گیاه، طول ریشه، وزن خشک، وزن تر، تعداد برگ و تعداد شاخه‌های جانبی) گونه  nitraria schoberi l.در سواحل دریاچه ارومیه است. این تحقیق به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی در 4 تکرار انجام گرفت. سپس تاثیر انواع مالچ پوششی و کود در 16 تیمار شامل مالچ روشن (یک کیلوگرم به ازای هر بوته)، مالچ تیره (یک کیلوگرم به ازای هر بوته)، کاه و کلش (باضخامت 2 سانتی‌متر برای هر بوته) کود مرغی (یک و نیم کیلوگرم برای هر بوته)، کود گاوی (یک و نیم  کیلوگرم برای هر بوته)، ورمی‌کمپوست (یک و نیم  کیلوگرم برای هر بوته)، ترکیب انواع مالچ و کود (یک و نیم کیلوگرم برای هر بوته) و تیمار شاهد بررسی شد. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که اثر کود ورمی‌کمپوست بر ارتفاع بوته در سطح 1 درصد معنی‌داری است و بیشترین ارتفاع بوته به میزان 44.8 سانتی‌متر مربوط به کود ورمی‌کمپوست و کمترین آن 30.8 سانتی‌متر مربوط به تیمار شاهد است. اثر انواع مالچ بر ارتفاع بوته در سطح 1 درصد معنی‌دار بود که بیشترین ارتفاع بوته به میزان 50.01 سانتی‌متر مربوط به مالچ کاه و کلش و کمترین آن به مقدار 37.6 و 38.4 سانتی‌متر مربوط به مالچ تیره و روشن بود. همچنین این گونه، تحت تیمار مالچ کاه و کلش دارای 411 عدد برگ بود که نسبت به تیمارهای دیگر بیشترین تعداد برگ را  داشت. وزن خشک و وزن تر بوته قره‌داغ، تحت تاثیر کود ورمی‌کمپوست به‌ترتیب برابر با 188 و 340 گرم است که نسبت به تیمارهای دیگر بیشترین مقدار را دارا است. به‌طورکلی نتایج حاصل نشان داد که استفاده از کاه و کلش و ورمی‌کمپوست و یا ترکیب آن‌ها بیشترین تاثیر را بر خصوصیات عملکردی قره‌داغ داشتند. لذا با توجه به نتایج به‌دست‌آمده کاشت گونه قره‌داغ و استفاده از کود ورمی‌کمپوست و مالچ کاه و کلش در بستر کاشت آن می‌تواند کمک به‌سزایی به رشد این گونه کند و در جهت مقابله با گردوغبار و احیای سواحل دریاچه ارومیه موثر باشد.

investigating the role of organic fertilizers and mulch on the morphological characteristics of nitraria schoberi l. on the edge of lake urmia

organic fertilizers and mulching materials, as an alternative to chemical fertilizers in plant nutrition and improving soil conditions, are among the principles of sustainable agriculture in environmental protection. the purpose of this study was to investigate the effects of some organic fertilizers and mulch on the morphological characteristics (plant height, root length, dry weight, fresh weight, number of leaves and number of lateral branches) of nitraria schoberi grown on the shores of lake urmia. the research was conducted using a factorial experiment in a completely randomized block design with four replications. sixteen treatments were evaluated, including light mulch (1 kg per plant), dark mulch (1 kg per plant), straw and stubble (2 cm thickness per plant), chicken manure (1.5 kg per plant), cow manure (1.5 kg per plant), vermicompost (1.5 kg per plant), a combination of mulch and fertilizer (1.5 kg each per plant), and a control treatment. the study revealed that vermicompost significantly impacted plant height at the 1% significance level, with the tallest plants reaching 44.8 cm under vermicompost treatment and the shortest at 30.8 cm in the control group. the effect of different mulch types on plant height was also statistically significant at the 1% level. the tallest plants, reaching 50.01 cm, were observed with straw and stubble mulch, while the shortest heights of 37.6 cm and 38.4 cm were associated with dark and light mulch, respectively. the straw and stubble mulch treatment produced the highest leaf count of 411 compared to other treatments. the dry weight and fresh weight of n. schoberi under vermicompost fertilizer were 188 grams and 340 grams, respectively, the highest among all treatments. overall, the use of straw and stubble mulch and vermicompost, or their combination, had the most significant impact on the functional characteristics of n. schoberi. therefore, based on the results, it can be concluded that planting n. schoberi along with the application of vermicompost fertilizer and straw and stubble mulch can significantly enhance the growth of this species. moreover, this approach proves effective in addressing dust-related issues and restoring the shores of lake urmia.