ارزیابی رقابت و ویژگی‌های ساختاری درختان و جست‌گروه‌ها در توده‌های بلوط ایرانی (quercus brantii lindl var.persica) (پژوهش موردی جنگل‌های قلاجه استان کرمانشاه)

رقابت یکی از مهمترین مباحث مطرح شده در اکولوژی، مکانیزم‌ ناشناخته‌ای است که گیاهان از طریق آن بر یکدیگر اثر می‌گذارند و موجب تغییر در ویژگی‌های ساختاری و نیز پویایی جنگل می‌شود. به منظور تحلیل مقادیر رقابت و ویژگی‌های ساختاری توده‌های بلوط ایرانی در منطقه حفاظت شده قلاجه (کرمانشاه) ضمن شناسایی سه توده دانه‌زاد، شاخه‌زاد و شاخه-‌دانه‌زاد به صورت تصادفی در هر کدام سه قطعه نمونه یک هکتاری برداشت و برای بررسی ویژگی‌های ساختاری نام گونه، فرم رویشی، تعداد جست‌ها، قطر برابر سینه، ارتفاع درختان و ارتفاع غالب جست‌گروه‌ها و دو قطر عمود برهم تاج برداشت شد. سپس به منظور بررسی اثراث رقابت در هر قطعه نمونه تعداد 10 پایه هدف و مجاور که دارای حداقل فاصله با هم بودند انتخاب و تمام ویژگی‌های ساختاری آنها ثبت شد. مقادیر شاخص رقابت برای درختان هدف و مجاور با استفاده از روش هیگی استخراج گردید. به طور متوسط در توده‌ دانه‌زاد تعداد 123.33، در توده شاخه دانه‌زاد 129 و در توده شاخه‌زاد 127 درخت و جست‌گروه با متوسط تاج 3169.42، 2178.67 و 1986.34 متر مربع در رویشگاه خود حضور دارند. نتایج نشان داد که تمامی ویژگی‌های ساختاری مورد بررسی در توده‌های منطقه دارای اختلاف معنی‌داری با یکدیگر هستند و این موضوع حکایت از شکل و ماهیت متفاوت توده‌ها دارد. بررسی همبستگی شاخص هیگی با  ویژگی‌های ساختاری در توده‌ شاخه‌زاد نشان می‌دهد که هیچ کدام پارامترهای مورد بررسی با شاخص هیگی همبستگی ندارند؛ اما در توده دانه‌زاد تمامی پارامترهای مورد بررسی با شاخص رقابتی دارای همبستگی بوده (p<0.01)،  در توده شاخه-دانه‌زاد به غیر از قطر برابر سینه و تعداد جست سایر پارامترهای ساختاری مورد بررسی با شاخص یاد شده دارای همبستگی (p<0.01) است. نتایج این تحقیق لزوم توجه به سیستم برنامه‌ریزی مجزا در بحث حفاظت و احیاء و عملیات‌های پرورشی برای جنگل‌های زاگرس بر اساس فرم‌های رویشی هر منطقه را بیش از پیش آشکار می‌کند.

evaluation of competition and structural characteristics of trees and sprout clump crown in iranian oak stands (quercus brantii lindl var.persica) zagros forests (case study of kalaje forests, kermanshah province)

competition is one of the most important issues in ecology, representing an unknown mechanism through which plants influence each other, leading to changes in the structural characteristics and dynamics of forests. to analyze competition values and structural characteristics of iranian oak stands in the protected area of kalaje (kermanshah), three one-hectare plots were randomly selected in each of the high stand, coppice stand, and coppice-high stand. first, structural characteristics such as species name, growth form, number of sprouts, diameter at breast height (dbh), tree height, dominant height of sprout clumps, and two perpendicular crown diameters were recorded. then, to investigate the effects of competition, 10 target and adjacent trees with the minimum distance between them were selected in each sample plot, and all their structural features were recorded. the results showed that, on average, there are 123.33 trees in the high stand, 129 in the coppice-high stand, and 127 in the coppice stand. additionally, all structural features studied in the stands of the region showed significant differences, indicating the distinct nature and form of the stands. the correlation study of the hegyi index with structural features in the coppice stand revealed that none of the investigated parameters correlated with the hegyi index. however, in the high stand, all studied parameters correlated with the competition index (p < 0.01), and in the coppice-high stand, except for dbh and the number of sprouts, all other structural parameters correlated with the index (p < 0.01). the results of this research highlight the need for a separate planning system for protection, restoration, and silvicultural operations in zagros forests, based on the vegetation forms of each region.