تحلیل مکانی و مدل‌سازی ترسیب کربن گیاه atriplex در مراتع چپرقویمه استان گلستان

تغییر اقلیم و گرمایش جهانی به‌دلیل افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی نیازمند کاهش گازهای گلخانه‌ای است. ترسیب کربن در زی‌توده گیاهی و خاک، راهکار ساده برای کاهش دی‌اکسید کربن اتمسفری بوده و باعث بهبود کیفیت هوا و افزایش تولید و حاصلخیزی خاک می‌شود. تحقیق حاضر در سال 1400 در منطقه چپرقویمه استان گلستان انجام شد تا میزان کربن ترسیب شده در خاک و گیاه ‌آتریپلکس با لحاظ عوارض انسان‌ساز مانند جاده، بررسی شود. لذا با نمونه‌برداری از خاک و پوشش گیاهی در مکان‌های دارای گونه گیاهی آتریپلکس، میزان کربن ترسیب شده اندازه‌گیری و با استفاده از بسته نرم‌افزاری invest، نقشه ترسیب کربن تهیه شد. همچنین با برداشت مختصات گیاهان منطقه تحلیل مکانی میزان کربن ترسیب شده با استفاده از توابع مکانی در محیط نرم‌افزار r و programita (توابع k رایپلی، g تک و چندمتغیره و تابع همبستگی نشان‌دار (mcf)) انجام شد. تحلیل مکانی گونه آتریپلکس نشان داد که الگوی پراکنش آن پراکنده است و در نزدیکی جاده (گنبد-اینچه برون) بیشترین میزان کربن را ترسیب کرده (مقدار 828.85 کیلوگرم بر مترمربع) و با افزایش فاصله مقدار آن (مقدار 258.13 کیلوگرم بر مترمربع) کاهش یافته است. میانگین کل کربن ترسیب شده در منطقه مطالعاتی 489.3 کیلوگرم بر مترمربع است. الگوی مکانی آتریپلکس‌ها طبق نتایج تابع g(r)، در فواصل بیشتر از 5 متر یکنواخت و پراکنده است و در سطح 5 درصد قابل‌پذیرش است. تابع همبستگی نشان‌دار نشان داد که الگوی پراکنش مکانی گیاه آتریپلکس تاثیری بر میزان کربن ترسیب شده در این منطقه ندارد. شناخت گونه های بومی و سازگار با قابلیت ذخیره و نگهداشت کربن می تواند موجب تاکید بر اهمیت و توسعه ی خدمات اکوسیستم های طبیعی شده و عملیات مدیریت سرزمین و اصلاح و احیای اراضی تخریب یافته را بهبود بخشد. 

spatial analysis and modeling of carbon sequestration by atriplex plants in chaparquimeh rangelands, golestan province

climate change and global warming, primarily driven by increased fossil fuel consumption, necessitate a reduction in greenhouse gas emissions. carbon sequestration in plant biomass and soil offers a straightforward solution for lowering atmospheric carbon dioxide levels, thereby improving air quality and enhancing soil productivity. the present study was conducted in the year 2021 in the chaparquimeh region of golestan province, aimed to assess carbon sequestration levels in both soil and atriplex vegetation, considering human-made disturbances such as road. to accomplish, soil and vegetation samples were collected from locations featuring atriplex plant species. the measured carbon sequestration levels were utilized to create a carbon sequestration map using by the invest software package. moreover, by extracting the coordinates of the plants in the region, spatial analysis of the sequestered carbon was conducted using spatial functions in the r software environment and programita (including ripley’s k functions, g functions and marked correlation function (mcf)). spatial analysis of the atriplex species revealed a scattered distribution pattern, with the highest carbon sequestration occurring near the road (gonbad-inche borun), reaching 828.85 kg/m2, and decreasing with distance 258.13 kg/m2. the overall average carbon sequestration in the study area was 489.3 kg/m2. the spatial pattern of atriplex, according to the results of the g(r) function, is uniform and scattered at distances greater than 5 meters and is acceptable at a 5% significance level. the mcf function indicated that the spatial distribution pattern of atriplex has no significant impact on the amount of carbon sequestration in the area. understanding native species compatible with carbon storage capabilities can underscore the importance of developing and preserving natural ecosystem services. this knowledge can contribute to land management practices and the restoration of degraded lands, ultimately improving carbon sequestration efforts.