بررسی روابط معیارهای گیاهی گون اسپرسی (astragalus brevidens freyn & sinteyn) با خصوصیات خاک (مطالعه موردی: مراتع آسلمه دره‌گز)

گونه گیاهی گون اسپرسی (astragalus brevidens)  از خانواده fabaceae  است. این گونه گیاهی خوشخوراک است و از آن علوفه زیادی تهیه می شود. هدف از تحقیق حاضر بررسی ارتباط تولید، فراوانی، تراکم و درصد پوشش گون اسپرسی با خصوصیات فیزیکی _شیمیایی خاک است. پس از پیمایش صحرایی، نمونه‌برداری به روش تصادفی- سیستماتیک در سه منطقه دارای پوشش زیاد، متوسط و کم گون اسپرسی انجام شد. در هر منطقه، 2 ترانسکت 100 متری در جهت شیب و عمود بر جهت شیب در نظر گرفته شد و در هر ترانسکت، 10 پلات‌ 2 متر مربعی با فاصله 10 متر از یکدیگر مستقر شدند و داده‌های فراوانی، تراکم و درصد تاج پوشش گون اسپرسی ثبت شده، تولید گیاهی اندام هوایی از طریق  قطع و توزین برآورد شد. در طول هر ترانسکت سه نمونه خاک (ابتدا، وسط و انتهای هر ترانسکت) از دو عمق‌ 0 تا 10  و 10 تا 30 سانتی‌متری برداشت گردید و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک از قبیل بافت، جرم مخصوص ظاهری، شوری، اسیدیته، درصد کربن آلی، درصد ازت کل، مقدار فسفر قابل جذب و کاتیون های تبادلی در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. مقایسه میانگین داده ها از طریق تجزیه واریانس و آزمون توکی در نرم‌افزار spss نسخه 18 انجام شد. برای پیش بینی مدل برآورد معیارهای گیاهی گون اسپرسی  با خصوصیات خاک از تحلیل رگرسیون چندگانه گام ‌به ‌گام استفاده گردید. نتایج نشان داد که گون اسپرسی با درصد پوشش تاجی 2.53 تا 16.65 درصد و تولید علوفه خشک 7.41 تا 37.40 گرم در مترمربع در خاک‌ با بافت شنی رسی لومی دارای هدایت الکتریکی کمتر از 81/1 دسی زیمنس بر متر و اسیدیته 10/8-82/7 رویش دارد و جرم مخصوص ظاهری خاک و درصد رس بافت خاک بیشترین تاثیر (0/05 >p ) را بر معیارهای گیاهی آن دارند. این گونه گیاهی برای اصلاح مراتع دارای بافت سنگین و خاک شور مناسب نیست. تهیه نقشه خاک تیپ‌های گیاهی مراتع و بررسی روابط خصوصیات خاک با گونه‌های گیاهی غالب برای مکان یابی صحیح گونه‌های گیاهی در عملیات اصلاح مراتع پیشنهاد می‌گردد.

investigation on the relationship between plant measurements of astragalus brevidens freyn & sinteyn and soil properties (case study: asilme rangelands of darreh gaz)

astragalus brevidens belongs to the fabaceae family which has high palatability and a lot of forage production. the aim of present study was to investigate the relationship between production, frequency, density and cover percentage of a. brevidens with the soil physicochemical properties. after the field survey, random-systematic sampling was done in three areas with high, medium and low a. brevidens cover. in each area, 2 transects of 100 meters were considered in the direction of the slope and perpendicular to the direction of the slope, and in each transect, 10 plots (2m2)  were established with a distance of 10 meters from each other and data on frequency, density and cover percentage were recorded. plant production of aerial parts was estimated via cutting and weighing method. in each transect (beginning, middle and end of each transect), three soil samples were taken from two depths of 0 to 10 and 10 to 30 cm. once in the laboratory, some soil physical and chemical properties such as texture, bulk density, salinity, acidity, organic carbon percentage, total nitrogen percentage, amount of adsorbable phosphorus and exchangeable cations were measured.  data were analyzed by one-way analysis of variance and mean comparisons were made by the tukey test using spss18 software. step by step multiple regression analysis was used to predict the estimation model of a. brevidens measurements with soil properties. the results demonstrated that a. brevidens with canopy cover percentage of 2.53 to 16.65% and dry forrage production of 41.7 to 37.40 gr/m2, grows in sandy clay loam soils with electrical conductivity less than 1.81 ds/m and acidity of 7.82-8.10. moreover, soil bulk density and clay percentage of soil texture had the most influence on the measurements of a. brevidens (p< o. o5). this species is not s preparation of soil map of vegetation types of rangelands and investigate the relationship between soil properties and dominant plant species to correctly locate plant species in the rangeland improvement operation is suggested.uitable for use in improvement of rangelands with heavy texture and salty soil.