واکاوی زمانی-مکانی تمرکز بارش و پهنه بندی آن در استان مازندران

هدف تمرکز بارش به معنای توزیع زمانی و مکانی بارش در یک حوضه آبخیز است و تاثیرات قابل توجهی بر روی هیدرولوژی و مدیریت منابع آب دارد هدف این پژوهش بررسی الگوهای مکانی و زمانی تمرکز بارش در استان مازندران است.روش پژوهش دادههای بارش هشت ایستگاه هواشناسی در بازه زمانی 2002 تا 2021 مورد استفاده قرار گرفت و برای تحلیل دادهها از شاخص تمرکز بارش (pci) استفاده شد.مییافته ها: نتایج نشان داد که تمرکز بارش در این استان تغییرات مکانی و زمانی قابل توجهی را تجربه میکند. بالاترین مقادیر pci در مناطق غربی ،استان به ویژه بابلسر و ،نوشهر مشاهده شده که حاکی از تمرکز شدید بارش در فصول مشخصی .است در مقابل مناطق شرقی استان توزیع یکنواخت تری از بارش را نشان دهند. تحلیل فصلی بارش نیز موید آن است که بهار کم بارشترین فصل و پاییز پربارترین فصل در استان میباشد. علاوه بر این، بررسی نوسانات بین سالانه pci حاکی از روند افزایشی در برخی ایستگاههاست که نشان دهنده افزایش تمرکز بارش در سالهای اخیر است تحلیل الگوهای مکانی pci نیز نشان میدهد که مناطق جنوب غربی و شرقی استان به دلیل عوامل توپوگرافی و فاصله از دریای خزر تمرکز نسبی بارش را در ماههای خاصی تجربه میک در مقابل، مناطق شمالی و شمال غربی استان به دلیل تاثیر سیستمهای جوی مدیترانه ای و تغییرات اقلیمی اخیرتوزیع نامنظم و فصلی بارش را نشان میدهندکنند.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش بر اهمیت در نظر گرفتن تغییرات مکانی و زمانی تمرکز بارش در مدیریت منابع آب و فرایندهای هیدرولوژیکی استان مازندران تاکید دارد روند افزایشی pci نشان میدهد که تدوین استراتژیهای سازگار برای مقابله با چالشهای ناشی از وقوع رویدادهای شدید بارش و دورههای خشک طولانی مدت ضروری است.

spatial and temporal analysis of precipitation concentration and its zonation in mazandaran province

precipitation concentration denotes the temporal and spatial distribution of precipitation within a watershed, and has a substantial influence on hydrology and water resource management. this study examines the spatial and temporal patterns of precipitation concentrations in mazandaran province. precipitation data from eight meteorological stations covering the period from 2002 to 2021 were used, and the precipitation concentration index (pci) was employed for data analysis. the findings revealed that the precipitation concentration in this province exhibited significant spatial and temporal variation. the highest pci values were recorded in the western regions, particularly in babolsar and nowshahr, indicating high concentrations of precipitation during specific seasons. conversely, the eastern region displayed a more uniform precipitation distribution. seasonal analyses confirmed that spring was the least rainy season and autumn was the wettest. additionally, inter-annual variations in pci indicated an increasing trend at some stations, suggesting a growing concentration of precipitation in recent years. spatial analysis of pci patterns also indicated that the southwestern and eastern regions of the province, influenced by topographic factors and distance from the caspian sea, experienced relative precipitation concentration during specific months. in contrast, the northern and northwestern regions, which are affected by mediterranean weather systems and recent climate change, demonstrate an irregular and seasonal distribution of precipitation. the findings of this study underscore the necessity of considering spatial and temporal variations in precipitation concentrations in the management of water resources and hydrological processes in mazandaran province. the observed increasing trend in pci highlights the need to develop adaptive strategies to address the challenges posed by extreme precipitation events and prolonged dry periods.