تحلیل رابطه تغییرات کاربری زمین و آب های زیرزمینی بر تشدید فرونشست زمین در دشت دهگلان استان کردستان

هدف فرونشست زمین یکی از چالش های جدی ژئومورفولوژیکی است که اثرات مخربی بر کشاورزی زیر ساخت های شهری و محیط زیست می.گذارد این پژوهش به تحلیل فرونشست در دشت دهگلان واقع در شرق استان کردستان با مساحت 50/083 هکتار پرداخته است. روش پژوهش تغییرات شدید کاربری ،اراضی افزایش تعداد چاه های عمیق و آثار پدیده فرونشست در دشت دهگلان ضرورت بررسی تاثیر دو پارامتر مهم یعنی تغییرات کاربری زمین و برداشت آبهای زیرزمینی، بر سطح زمین را نمایان می سازد برای تحلیل این ،پدیده از 15 تصویر ماهواره ای سنتینل 2 و لندست 8 جهت محاسبه شاخص ndvi و انتخاب بهترین بازه زمانی برای پردازش دادههای سنتینل 1 استفاده شد. به این صورت، 8 تصویر سنتینل 1- در بازه زمانی 2014-20021 دانلود و با نرم افزار snap پردازش شدند. جهت مطالعه تغییرات کاربری اراضی در دوره 2000-2021 از سه تصویر ماهواره ای لندست 7 استفاده و و پس از انجام تصحیحات اتمسفری و رادیومتری نقشه های کاربری با روش طبقه بندی نظارت شده در نرم افزار arcgis استخراج گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که دشت دهگلان در طول 8 سال 480 میلیمتر فرونشست را تجربه کرده که معادل میانگین 60 میلیمتر در سال است تحلیل تغییرات کاربری اراضی حاکی از افزایش 6/98 درصدی اراضی کشاورزی آبی و 1/47 درصدی مناطق مسکونی در حالی که اراضی مرتع جنگل و دیم کاهش یافته اند. بررسی عمق آب زیرزمینی در سال 2000 نشان داد که بیشترین عمق مربوط به اراضی دیم 18/47) (متر و کمترین آن به اراضی کشاورزی آبی (7/9) متر تعلق .داشت این در حالی است که در سال 2021 عمق آب زیرزمینی در اراضی کشاورزی آبی به 50/24 متر افزایش یافت. نتیجه گیری: یافته ها به طور واضح نشان میدهند که فرونشست عمدتاً در مناطق با کاربری کشاورزی آبی شهری رخ داده و ارتباط مستقیم با افزایش برداشت آبهای زیرزمینی دارد در نهایت نتایج بر اهمیت مدیریت پایدار منابع آب و کنترل تغییرات کاربری اراضی برای کاهش اثرات منفی فرونشست تاکید می کنند.

analysis of the relationship between land-use changes and groundwater on the intensification of land subsidence in the dehgolan plain, kurdistan

subsidence as an environmental hazard is caused by various natural and human factors. the drastic changes in land use, the increase in the number of deep wells, and the effects of the subsidence phenomenon in dehgolan plain show the need to investigate these influencing factors. in such a situation, adequate understanding of the degree of vulnerability and investigation of the influencing factors in that process provides the opportunity for planning and environmental preparation of the space in order to reduce vulnerability. in this research, first, the ndvi index of the plain was investigated with the help of 15 sentinel-2 and landsat 8 satellite images, and the best date was selected for the sentinel-1 images. in this way, 8 sentinel-1 satellite images were analyzed over a period of 8 years (2014-2021) and all the images were analyzed and processed in eight stages with the help of snap software. 3 landsat 7 and 8 satellite images were used to investigate land use changes (2000-2021).by applying atmospheric and radiometric corrections and finally performing the supervised classification method using arc gis software, land use was extracted and its changes were checked. the interferometric results showed that the dehgolan plain suffered a total of 480 mm of subsidence. so that 60 mm of subsidence has occurred in this plain every year. in the end, with the preparation of the map of land use changes, the classes of irrigated agricultural and residential lands increased by 6.98, 1.47 percent, and the uses of pasture, forest and rainfed lands were faced with a sharp decrease, so that irrigated lands increased by 8477 and residential by 672 hectares. is. the results obtained from the analysis of the relationship between water use and subsidence showed that rapid subsidence occurs mainly in water and urban land use classes. this is a consequence of increasing water extraction for agriculture and drinking. usually, the pattern of land use conversion with more human influences has increased the rate of subsidence.