تحلیل توزیع و الگوی فضایی سالمندان با تاکید بر شهر دوست دار سالمند مطالعه موردی: شهر قم

رشد جمعیت در شهرهای جهان به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه به‌عنوان پدیده مشهود و غالب عصر جدید شناخته می‌شود. این در حالی است که چنین رشد جمعیتی در دهه‌های بعد و در صورت کاهش روند تجدید نسل، منجر به سالخوردگی جمعیت می‌گردد. این تغییرات جمعیتی، سازمان جهانی بهداشت را بر آن داشت تا مفاهیم «سالمندی فعال» و «شهر دوستدار سالمند» را معرفی کند؛ مفاهیمی که امروزه به‌طور گسترده در برنامه‌ریزی شهری موردتوجه قرارگرفته‌اند. پژوهش حاضر باهدف بررسی و تحلیل الگوی توزیع فضایی جمعیت سالخوردگان در شهر قم انجام‌شده است. ضرورت انجام این تحقیق از آنجا ناشی می‌شود که با افزایش جمعیت سالمندان، نیاز به برنامه‌ریزی‌های شهری دقیق‌تر و مناسب‌تر برای این گروه سنی بیش‌ازپیش احساس می‌شود. عدم توجه به توزیع فضایی و نیازهای خاص سالمندان می‌تواند منجر به نابرابری‌های اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی این افراد شود. در این پژوهش، با استفاده از داده‌های عینی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نرم‌افزاری و مدل‌های تحلیل فضایی، نقشه‌های لکه‌های داغ و سرد برای بازه‌های زمانی 1390 و 1395 تهیه و تحلیل شدند. نتایج نشان‌دهنده تغییرات معنادار در الگوی فضایی توزیع جمعیت سالخوردگان در قم بوده است. این تغییرات هم از نظر کمی و هم کیفی، بر اهمیت اجرای سیاست‌های شهر دوستدار سالمند مطابق با توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت تاکید دارد و نیازمند توجه ویژه برنامه‌ریزان شهری است.

analysis of the distribution and spatial pattern of the elderly with an emphasis on the elderly-friendly city: the case study of qom city

population growth in cities worldwide, particularly indeveloping countries, is recognized as a prominent andprevailing phenomenon of the modern era. however, thispopulation growth is expected to decline in the comingdecades as generational renewal rates decrease, leading to anaging population. these demographic changes haveprompted the world health organization (who) tointroduce the concepts of active aging and age-friendlycities, which have now gained widespread attention inurban planning practices. this study investigates andanalyzes the spatial distribution pattern of the elderlypopulation in qom. the necessity of this research arisesfrom the increasing elderly population, which demands moreprecise and suitable urban planning for this age group.neglecting the spatial distribution and specific needs of theelderly can result in social inequalities and a lower qualityof life for this population. by utilizing objective data,software tools, and spatial analysis models, this researchcreated and analyzed hot and cold spot maps for 2010 and2015. the findings reveal significant changes in the spatialdistribution patterns of the elderly population in qom. thesequantitative and qualitative changes underscore theimportance of implementing age-friendly city policies in linewith who recommendations, highlighting the need forurban planners to give special attention to this issue.