ارزیابی وضعیت زیست‌پذیری کلان‌شهرها بر اساس ادبیات جهانی زیست‌پذیری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز

زیست‌پذیری یکی از بزرگ‌ترین ایده‌های برنامه‌ریزی شهری در دوران معاصر است و تحقق آن در میان شهرهای جهان سوم مسئله‌ای نگران‌کننده می‌باشد. از همین رو، اهمیت مطالعه زیست‌پذیری شهری به‌عنوان یکی از وظایف جدید برنامه‌ریزی شهری، مسئولیت آن ارتقاء کیفیت زندگی است. پژوهش حاضر با رویکرد – توصیفی تحلیل در پی آن بوده که وضعیت زیست‌پذیری کلان‌شهر تبریز را در 3 بعد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی بر اساس ادبیات جهانی زیست‌پذیری بررسی نماید. جهت ارزیابی وضعیت زیست‌پذیری کلان‌شهر تبریز (در قالب 3 بعد، 15 شاخص و 158 گویه) ابتدا پرسشنامه مربوطه طراحی، پس از تعین نمونه آماری در سطح مناطق 10 گانه تبریز با استفاده از روش کوکران (383 نمونه) و تائید روایی و پایایی پرسشنامه، اطلاعات مربوطه جمع‌آوری‌شده است. جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات مربوطه از روش آنتروپی شانون برای وزن‌دهی شاخص‌ها و گویه‌های پژوهش و از روش موریس اصلاحی برای تعیین وضعیت زیست‌پذیری مناطق بر اساس ادبیات جهانی در 5 سطح استفاده‌شده است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که بعد اقتصادی با وزن 0.429 دارایی درجه اهمیت بیشتری نسبت به دو بعد اجتماعی و زیست‌محیطی می‌باشد. همچنین وضعیت زیست‌پذیری کلان‌شهر تبریز مناسب نمی‌باشد زیرا از 10 منطقه کلان‌شهر تبریز بیشترین تعداد مناطق یعنی 8 منطقه 4، 6، 10، 9، 7، 1، 3 و 8 در وضعیت زیست‌پذیری نامطلوب قرار دارند و تنها منطقه 2 در وضعیت قابل‌قبول قرار دارد. همچنین منطقه 5 نیز در وضعیت زیست‌پذیری متوسطی قرارگرفته است. بنابراین نتایج گویایی آن است که بیشتر مناطق شهری تبریز نیازمند توجه ویژه مدیران شهری هستند.

assessment of the livability condition in metropolises based on the global livability literature: a case study of tabriz metropolis

livability is one of the most significant urban planning ideas in the contemporary era, and its realization among the cities of the third world is a worrying issue. therefore, the importance of studying urban livability is one of the new tasks of urban planning; its responsibility is to improve the quality of life. so, the current research with a descriptive-analysis approach aims to investigate the livability of tabriz metropolis in social, economic, and environmental dimensions based on the global livability literature. in order to evaluate the livability of tabriz metropolis (in the form of 3 dimensions, 15 indicators, and 158 items), first, a relevant questionnaire was designed after determining the statistical sample at the level of the 10 regions of tabriz using cochran's method (383 samples) and validating and reliability of the questionnaire, relevant information has been collected. in order to analyze the relevant information, shannon's entropy method was used to weigh the indicators and research subjects, and the modified morris method was used to determine the livability condition of the regions based on the global livability literature at 5 levels. the research findings show that the economic dimension, with a weight of 0.429, is more important than social and environmental dimensions. also, the livability condition of tabriz metropolis is not suitable because in the 10 regions of tabriz metropolis, the largest number of regions, 8 regions such as 4, 6, 10, 9, 7, 1, 3, and 8, are in an unfavorable livability condition. only region 2 is in full favorability (acceptable) condition. also, region 5 has a moderate livability condition. thus, the results show that most urban regions of tabriz need special attention from city managers.