واکاوی ویژگی‌های کالبدی موثر بر سلامت روانی ساکنین در مسکن قشر کم‌درآمد مطالعه موردی شهرک اندیشه تبریز

اقشار کم‌درآمد جامعه به‌طورمعمول در زمینه برخورداری از امکانات مطلوب مسکونی مورد غفلت قرارگرفته‌اند. این در حالی است که تاثیر عوامل محیطی نظیر مسکن، ازجمله مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر سلامت روانی ساکنان می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر، دستیابی به مولفه‌های ارتقای سلامت روانی در مسکن قشر کم‌درآمد می‌باشد. حال این پرسش مطرح می‌گردد که نقش مسکن در سلامت ساکنان چیست و چگونه می‌توان از این رویکرد در مطالعه مسکن قشر کم‌درآمد استفاده نمود. برای پاسخگویی به این پرسش در پژوهش ترکیبی حاضر که از نوع توصیفی-تحلیلی است، به‌منظور گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای–اسنادی و همچنین روش میدانی به‌صورت پرسش‌نامه و انجام مصاحبه از ساکنان شهرک اندیشه شهر تبریز از طریق روش پس کاوی بر اساس مدل استخراجی در محدوده هدف مطالعه استفاده‌شده است. بدین ترتیب که نخست ابعاد، مولفه و سنجه‌های کالبدی مسکن در کنار ابعاد سلامت روانی استخراج‌شده، سپس در محدوده موردمطالعه، مورد آزمون قرارگرفته‌شده است تا نهایتاً پیشنهاد اصلی ارائه گردد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که ارتقا سلامت روانی ساکنین در مسکن قشر کم‌درآمد منوط به مجموع ابعاد کالبدی، محیطی، اقتصادی، اجتماعی، عملکردی و ساختاری می‌باشد. این ابعاد به‌عنوان عوامل کلیدی، دارای نقش اساسی در برنامه‌ریزی و طراحی مسکن قشر کم‌درآمد ایفا می‌کنند، لذا از طریق دخالت دادن ابعاد استخراجی در برنامه‌ریزی‌ها و طراحی مسکن قشر کم‌درآمد، شاهد روندی مثبت و موثر در سلامت روانی ساکنین بخصوص در مسکن اقشار آسیب‌پذیر خواهیم بود.

analyzing the physical characteristics affecting the mental health of residents in low-income housing: the case study of andisheh town, tabriz

the low-income sections of the society have usually been neglected in terms of having desirable residential facilities. meanwhile, environmental factors such as housing are among the most important factors affecting the mental health of residents. the current research aims to improve mental health in low-income housing. however, questions are raised about the role of housing in residents' health and how this approach can be used in the study of low-income housing. the present combined research, which is descriptive-analytical, has used the post-exploration method based on the extractive model in the target area of this study to answer this question. it collected information from the library-documentary method as well as the field method in the form of a questionnaire and conducted interviews with the residents of andisheh town of tabriz city. the research results indicate that improving the mental health of residents in low-income housing depends on the total physical, environmental, economic, social, functional, and structural dimensions. these dimensions, as key factors, play a fundamental role in the planning and design of low-income housing; therefore, through the involvement of extractive dimensions in the planning and design of low-income housing, we will witness a positive and effective trend in the mental health of residents, especially in the housing of vulnerable groups.