ماهیت و حکم استفاده از انگشت نگاری دی ان ای در فقه مقارن

امروزه به‌جای اصل قانونی‌بودن جرایم و مجازات، سخن از اصل قانونی‌بودن حقوق جزا است تا این اصل صلاحیت مراجع رسیدگی و آیین رسیدگی را در بر بگیرد. متهمان به پشتوانه اصل برائت مصون از کیفر هستند؛ بنابراین «دلیل» تنها ابزارِ دادرسان برای کشف واقعیتهای مربوط به جرم و انتساب آن به متهم است. بر همین مبنا، این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی در پی پاسخ‌گویی به این سوال است که ماهیت و حکم فقهی استفاده از انگشت‌نگاری دی ان ای در فقه مقارن چیست؟ نظرات فقیهان امامیه و اهل‌سنت درباره ماهیت آزمایش یا انگشت‌نگاری دی ان ای شامل قرائن حسّی یا قریب به حسِ مستندِ علمِ قاضی، امر حسی در حصول علم برای نوع مردم، بینه، لوث، ادله فنی یا اقناعی یا قرائن، ادله قطعی، مدرک علمی مبتنی بر تجربه و مشمول اختیارات قاضی هستند. نظرات آنان درباره حکم انگشت‌نگاری دی ان ای برای اهداف کیفری به جواز مشروط، جواز مطلق، عدم جواز و تابعیت از قوانین کشور در جواز و عدم جواز قابل‌تقسیم است و آیه 18 یوسف، سنت، دلیل عقل و بنای عقلا از ادله جواز آن با اهداف کیفری و آیات 15 نساء، 4 نور، 3 مائده و 229 بقره، سنت، عدم حجیت علم قاضی در حدود، تسامح الهی در حدود، قاعده درا و اصل برائت از ادله عدم جواز آن هستند. به نظر می‌رسد نظریه جواز با توجه به ضعف ادله طرف مقابل و بررسی ابعاد دقیق انگشت‌نگاری دی ان ای به عنوان موضوع‌شناسی بر نظریه عدم جواز اولویت دارد.

the nature and ruling (ḥukm) of using dna fingerprinting in comparative jurisprudence

today، the focus has shifted from the legality of crimes and punishments to the legality of criminal law، encompassing the legality of jurisdiction and procedure. the accused are shielded from punishment based on the principle of acquittal (aṣālat al-barā'ah); thus، reason serves as the sole tool for judges to uncover facts related to the crime and attribute them to the accused. in light of this، the present paper employs a descriptive-analytical method to address the primary question regarding the nature and jurisprudential ruling of utilizing dna fingerprinting for criminal purposes in contemporary islamic jurisprudence. the perspectives of shia and sunni scholars on the nature of dna testing or fingerprinting—including sensory evidence or evidence closely aligned with the documented knowledge of the judge، sensory matters in acquiring knowledge for various individuals، bayyinah (clear proof)، luth (circumstantial evidence)، technical or persuasive evidence، definitive evidence، and scientific degrees based on experience—are all subject to the authority of the judge. their views on dna fingerprinting for criminal purposes can be categorized into conditional permission، absolute permission، non-permissibility، and adherence to national laws regarding permissibility and non-permissibility. verses such as 18 of sūrat yūsuf، the sunnah، rational indications، and common sense support its permissibility for criminal purposes، whereas verses such as 15 of sūrat al-nisā'، 4 of sūrat al-nūr، 3 of sūrat al-mā'idah، and 229 of sūrat al-baqarah، along with the sunnah، highlight the lack of validity of the judge's knowledge within ḥudūd، divine tolerance within ḥudūd، the rule of dar' (avoidance of punishment in cases of doubt)، and the principle of acquittal as evidence for its non-permissibility. the theory of permissibility appears to take precedence over the theory of impermissibility، considering the weaknesses in the opposing arguments and a thorough examination of the aspects of dna fingerprinting as a subject matter.