بررسی قواعد فقهی گردشگری از دیدگاه فقه اسلامی

یکی از مهم‌ترین وظایف فقیه تفحص در قواعد کلی فقهی‌ است که در بسیاری از موضوعات جزئی و استنباط احکام استفاده می‌شود. این قواعد در حل بسیاری از مشکلات راه‌گشاست و در مسائل مستحدثه که نصی در آن موضوع خاص وارد نشده فقیه از آنها برای فتوا دادن استفاده می‌نماید که فقه گردشگری یکی از مسائل مستحدثه و نوپیدا از آن مثالهاست. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی به بررسی قواعد فقهی گردشگری مطرح‌شده در امامیه و مذاهب اربعه اهل‌سنت و ادله اثبات آنها می‌پردازد. نتایج نشان از کارآمدی قواعد فقهی در فتاوای فقیهان امامیه و مفتیان مذاهب اسلامی بوده است. هم‌چنین با احاطه بر قواعد فقهی می‌توان حکم مسائل مستحدثه را به دست آورد. بدین منظور ابتدا به قواعد مهم فقهی در امامیه نظیر قاعده نفی سبیل، قاعده ید و... و ادله اثبات آن از کتاب، ‌سنت، عقل و اجماع اشاره شده و سپس قواعدی از دیدگاه مذاهب اربعه تبیین گردیده است. در پژوهش حاضر دیدگاههای مختلف هر کدام از فقهای امامیه و مفتیان اهل‌سنت بدون موازنه بین آنها با هدف بیان موارد اشتراکی در موضوع گردشگری به‌عنوان یک مسئله فرعی گردآوری شده و هم‌چنین مصادیق مشترک موجود در آنها در حقوق مدنی و قانون اساسی بررسی شده است.

examining the jurisprudential rules of tourism from the perspective of islamic jurisprudence

one of the most important duties of a jurist is to investigate the general jurisprudential rules (al-qawā'id al-fiqhiyyah) that are employed in numerous specific issues and in the derivation of legal rulings. these rules serve as guiding principles in resolving many problems، and in the case of newly emergent issues (masā'il mustaḥdathah) for which no specific textual evidence (naṣṣ) exists، the jurist relies on them to issue fatwas. the jurisprudence of tourism is one such example of these novel and emerging issues. this study، employing a descriptive-analytical method، examines the jurisprudential rules of tourism as articulated in the imamiyyah denomination and the four sunni denominations of jurisprudence، along with the evidence substantiating them. the findings indicate the efficacy of jurisprudential rules in the fatwas of imamiyyah jurists and the muftis of islamic denominations. furthermore، by mastering these jurisprudential rules، one can derive the rulings on newly emergent issues. to this end، the study first addresses important jurisprudential rules in the imamiyyah denomination—such as the rule of negation of dominion (qā'idat nafy al-sabīl)، the rule of possession (qā'idat al-yad)، and others—along with their supporting evidence from the qur'an، sunnah، reason، and consensus (ijmā'). subsequently، rules from the perspective of the four sunni denominations are elucidated. in the present study، the various views of imamiyyah jurists and sunni muftis have been collected without weighing them against one another، with the aim of highlighting points of commonality on the subject of tourism as a subsidiary issue. additionally، the common instances found therein have been examined within the framework of civil law and constitutional law.