واکاوی جهر و اخفات قرائت حمد و سوره نمازهای یومیه از دیدگاه مذاهب اسلامی

از جمله مسائل مورد اختلاف فقیهان مذاهب اسلامی، جهر و اخفات قرائت نماز است و واژه قرائت افزون بر حمد و سوره شامل استعاذه، بسمله و تسبیحات اربعه هم می‌گردد. در این نوشتار این مطلاب بررسی می‌شود: حکم قرائت حمد و سوره در نمازهای یومیه از دیدگاه فقیهان شیعه و اهل‌سنت به لحاظ جهر و اخفات چگونه است؟ و اینکه حکم قرائت در رکعت سوم و چهارم نماز چیست؟ طبق نظر مشهور بین فقیهان شیعه، اخفاتی بودن قرائت حمد و سوره در نمازهای ظهر و عصر برای مردان و زنان واجب است، در حالی که قرائت حمد و سوره در نمازهای مغرب و عشاء به صورت جهری فقط برای مردان واجب است. در مقابل، برخی از فقیهان اهل‌سنت این حکم را مستحب و برخی دیگر اختیاری می‌دانند، در حالی که شافعی نیز مانند فقهای شیعه فتوا داده است. هم‌چنین مشهور فقیهان شیعه و بیشتر فقیهان شافعی اخفاتی بودن قرائت در رکعت سوم و چهارم را واجب و دیگر فقیهان اهل‌سنت آن را مستحب می‌دانند. این نوشتار با نگاهی تقریبی و به روش توصیفی تحلیلی، به بازکاوی موضوع پرداخته و دلایل مذاهب مختلف را بررسی نموده است، تا از این طریق ضمن شناخت نظریه‌های فقیهان شیعه و اهل‌سنت، زمینه انتخاب نظریه حق که همان نظر مشهور فقیهان شیعه و اکثریت فقهای شافعی است، فراهم آید.

an investigation of loud and quiet recitation of al-fātiḥa and sūrah in daily prayers from the perspective of islamic denominations

one of the debated issues among jurists of the islamic denominations concerns the loud (jahr) and quiet (ikhfāt) recitation during prayer. the term recitation (qirāʾah) encompasses not only al-fātiḥa and sūrah but also the opening supplication (istiʿādhah), basmala, and the four tasbīḥs. this study examines the following questions: what is the ruling on reciting al-fātiḥa and a sūrah in daily prayers from the perspective of shīʿī and sunni jurists with regard to loud and quiet recitation? in addition, what is the ruling on recitation in the third and fourth units (rakʿahs) of prayer? according to the dominant opinion among shīʿī jurists, quiet recitation of al-fātiḥa and a sūrah in the zuhr and ʿasr prayers is obligatory for both men and women, whereas loud recitation in the maghrib and ʿishā prayers is obligatory only for men. in contrast, some sunni jurists regard this ruling as recommended (mustahabb), while others consider it discretionary, although the shāfiʿī denomination aligns with the shīʿī position. furthermore, the majority of shīʿī jurists and most shāfiʿī scholars hold that quiet recitation in the third and fourth units is obligatory, whereas other sunni jurists consider it recommended. this study, adopting a descriptive–analytical approach, reviews the opinions and reasoning of the various denominations, aiming to clarify the shīʿī and sunni perspectives and to provide grounds for adopting the correct view, namely the dominant opinion of shīʿī jurists and the majority of shāfiʿī scholars.