نقد مبانی فقهی و حقوقی منع اشتغال زوجه بدون اذن زوج

اشتغال زوجه همواره از مسائل فقهی حقوقی چالشی در روابط زوجین بوده و نظرات مختلفی نسبت به آن ابراز شده است. از مهمترین مسائل مرتبط با اشتغال زوجه، جواز یا عدم جواز اشتغال او خارج از منزل و بدون اذن زوج بوده که روشن شدن نتیجه بحث، می‌تواند منجر به تعدیل روابط زوجین، کاستن از اختلافات ایشان و در نهایت، پایان یافتن بسیاری از دعاوی مرتبط در سیستم قضایی گردد. فقهای معاصر و حقوقدانان، این بحث را ناظر به کیفیت توافق طرفین در حین عقد، پیش از عقد و پس از آن، پردازش کرده‌اند که با عنایت به چهار مبنا، منع اشتغال زوجه را از حقوق مسلّم زوج دانسته‌اند. این مبانی عبارتند از: نشوز، قوامیت مرد، منافات با حقوق زوج و مغایرت با مصلحت زن و خانواده. این پژوهش، با هدف نقد مبانی منع اشتغال زوجه بدون اذن زوج از منظر فقه و حقوق، به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته است. مسئله اشتغال زوجه در این نوشته، بدون تعرض به صورتی که طرفین بر اشتغال یا عدم آن توافق کرده باشند، بررسی شده است. نوآوری این تحقیق، نوع نگرش به مبانی فارغ از توافق طرفین، سازماندهی جدید استدلالها، تفکیک میان مصلحت و عدم مفسده در نهاد خانواده و نقد‌های ویژه‌ای است که با توجه به مدلول ادله، عرف عقلا و لغت عرب صورت گرفته است. امری که با وجود تصریح برخی از شارحین روایات و لغت‌شناسان، در آثار پیشین این مسئله بدان پرداخته نشده است. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که از میان مبانی منع اشتغال زوجه، سه مبنای نشوز، قوامیت مرد و منافات با حقوق زوج، توان اثبات مدعای مشهور فقها و حقوقدانان را ندارد؛ اما «مراعات مصلحت» در برخی موارد و در صورت مغایرت شغل زن با مصالح زن یا خانواده می‌تواند مانع اشتغال وی گردد.

critique of the jurisprudential and legal foundations for prohibiting a wife's employment without the husband's permission

a wife's employment has always been a challenging jurisprudential and legal issue in marital relations, with various opinions expressed on the matter. one of the most significant issues related to a wife's employment is whether she is permitted to work outside the home without the husband's permission. clarifying this issue can lead to the adjustment of marital relations, reducing conflicts, and ultimately resolving many related legal disputes in the judicial system. contemporary jurists and legal scholars have addressed this issue concerning the quality of the parties' agreement during, before, and after the marriage contract. they have identified four bases considering the prohibition of a wife's employment as one of the husband's established rights. these bases include: rebellion (nushuz), the husband's authority (qiwamah), incompatibility with the husband's rights, and contradiction with the welfare of the wife and family. this research aims to review the foundations for prohibiting a wife's employment without the husband's permission from a jurisprudential and legal perspective, using a descriptive-analytical method and library resources. the issue of a wife's employment in this study is examined without addressing situations where the parties have agreed on employment or its lack. the novelty of this research lies in its approach to the foundations independent of the parties' agreement, the new organization of arguments, the distinction between welfare and the absence of harm in the family institution, and specific critiques based on the implications of evidence, rational custom, and arabic lexicon. this aspect, despite being explicitly stated by some narrators' commentators and lexicographers, has not been addressed in previous works on this issue. the findings of this research indicate that among the foundations for prohibiting a wife's employment, the three bases of rebellion, the husband's authority, and incompatibility with the husband's rights do not sufficiently support the common claims of jurists and legal scholars. however, consideration of welfare in certain cases, where the wife's job contradicts the interests of the wife or the family, can hinder her employment.