ژئوشیمی و الگوهای توزیع عنصر بور در سیالات زمین‌‌‌ گرمایی سبلان در شمال‌غرب ایران

سیالات زمین گرمایی ظاهرشده در اطراف آتشفشان سبلان ترکیب شیمیایی متفاوتی را نشان می دهند. تفاوت های ثبت شده، هم به لحاظ فراوانی آنیون های اصلی هم از نظر ترکیب عناصر کمیاب، حائز اهمیت است. بسته به موقعیت جغرافیایی رخداد سیالات زمین گرمایی، انواع سیالات، اعم از سدیم کلریدی (شمال غرب سبلان) و اسید سولفاته (شرق سبلان) و بی کربناته و سدیم کلریدی (جنوب سبلان)، شناسایی شده اند. این سیالات به لحاظ محتوای عناصر کمیاب و سنگین نیز حائز اهمیت اند. عنصر بور (b)، که یکی از عناصر رایج در سیالات زمین گرمایی است، در برخی از چشمه های آب گرم اطراف سبلان (جنوب سبلان) و نمونه های برداشته شده از چاه های اکتشافی (شمال غرب سبلان) مقادیر نسبتاً بالایی را نشان می دهد. محتوای بور در نمونه های مطالعه شده از منطقه جنوب سبلان 19 تا 33 میلی گرم بر لیتر و در نمونه های مطالعه شده از چاه های شماره 1 و 4 به طور متوسط 22 میلی گرم بر لیتر است. نظر به اینکه اغلب یک رابطه مستقیم و خطی بین بور و دما وجود دارد، در نمونه های مطالعه شده نیز اغلب این قاعده حکم فرماست. تمرکز بور نسبت به phهای مختلف نیز الگوهای خاصی را نشان می دهد؛ به گونه ای که گستره ph 69 بیشترین فراوانی را نشان می دهد و در این محدوده ph گونه b(oh)4 غالب است. از نظر زیست محیطی، تمرکزهای بالای بور می تواند مخاطره آمیز باشد. اختلاط آب های زمین گرمایی حاوی بور بالا با آب رودخانه ها، دریاچه ها، آب شرب، و آب پشت سدها می تواند سبب به وجود آمدن مشکلات جدی بهداشتی شود. این اتفاق در برخی از رودخانه های اطراف سبلان، از جمله خیاوچای، قابل مشاهده است که با محتوای بور 7 میلی گرم بر لیتر مقدار نسبتاً بالایی را نشان می دهد.