سیاست‌های کلی نظام در‌زمینه پیشگیری و کاهش خطر ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه

زمینه و هدف بروز حوادث و سوانح در جهان پیامدها و مشکلات سلامتی، اقتصادی و اجتماعی برای مردم و دولت‌ها برجای می‌گذارد و نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی دقیق است. سیاست‌های پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه در سال 1384 در کشور تدوین و ابلاغ شد. با گذشت نزدیک به 2 دهه از ابلاغ این سیاست‌ها، مدیریت سوانح و حوادث در کشور با نقص‌هایی روبه‌روست. این مطالعه با هدف بررسی و شناسایی چالش‌های اجرایی سیاست‌های مدیریت بحران و ارائه پیشنهادات برای بهبود آن انجام‌ شده است. روش این مطالعه به‌صورت پژوهش کیفی با استفاده از مصاحبه‌ نیمه‌ساختاریافته هدفمند با 32 نفر از مدیران سازمان‌ها و نهادهای مختلف انجام شد و تا مرحله اشباع ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای قراردادی گرانهیم و لاندمن و جهت مدیریت داده‌ها از نرم‌افزار maxqda استفاده شد. برای اطمینان از صحت و پایایی داده‌ها، از معیارهای لینکلن و گوبا بهره گرفته شد.یافته ها 36 چالش فرعی در مدیریت بحران کشور شناسایی شدند که به 5 دسته چالش اصلی (شکاف در سیاست‌گذاری، ضعف در جاری‌سازی سیاست‌ها، محدودیت منابع مالی، نقص در هماهنگی و مدیریت اطلاعات، نگرش ناکارآمد در سطح تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر) تقسیم‌بندی شدند. فقدان سیستم منسجم، جامع و آینده‌نگرانه سیاست‌ها، عدم وجود نقشه راه جامع و برنامه‌ریزی جهت پیشبرد سیاست‌ها، شفاف نبودن اختیارات و مسئولیت سازمان‌ها، عدم تخصیص اولویت بودجه‌ای برای برنامه‌های بحران، ضعف در ایفای نقش هماهنگی سازمان مدیریت بحران و ضعف در نظام پایش و ارزشیابی سازمان‌ها از اهم چالش‌های فرعی بودند. نتیجه گیری اجرای برنامه‌های مدیریت بحران در کشور در سطوح سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرا با چالش‌ها و مشکلاتی در سازمان‌ها همراه است. توجه به اصول سیاست‌گذاری در بازنگری سیاست‌ها، اصلاح ساختار، قوانین و دستورالعمل‌های کشوری و فرایندها در برنامه‌های سازمان مدیریت بحران کشور می‌تواند منجر به ارتقای آمادگی کشور و مدیریت صحیح در زمان بروز حوادث و بلایا شود.

challenges of implementing the policies for natural disaster risk prevention and mitigation in iran

background and objective the occurrence of disasters in the world leaves consequences and health, as well as economic and social problems for people and governments, and requires careful management and planning. policies for preventing and reducing risks caused by natural disasters and unexpected events were formulated and announced in the country in 2014. nearly two decades have passed since the promulgation of these policies, and the management of accidents and incidents in the country is facing deficits. this study was conducted to investigate and identify the challenges of implementing crisis management policies and providing suggestions for improvement.method this study was conducted as qualitative research using targeted semi-structured interviews with 32 managers of various organizations and institutions, which continued until the saturation stage. granheim and lundman’s conventional content analysis method was used for data analysis, and maxqda software was used for data management. to ensure the accuracy and reliability of the data, lincoln and guba criteria were used.results 36 sub-challenges were identified in the country’s crisis management. which were divided into 5 categories of main challenges (gap in policymaking, weakness in the implementation of policies, limitation of financial resources, failure in coordination and information management, inefficient attitude at the level of decision maker and decision maker). the lack of a coherent, comprehensive and future-oriented system of policies, the absence of a comprehensive roadmap and planning to advance policies, the lack of transparency in the powers and responsibilities of organizations, the lack of budget priority allocation for crisis programs, the weakness in playing the role of coordination of the crisis management organization and the weakness in the monitoring and evaluation system of organizations was one of the most important sub-challenges.conclusion the implementation of disaster management programs in the country at the levels of policy, planning and implementation is associated with challenges and problems in organizations. paying attention to the principles of policy-making in reviewing policies, and reforming the structure, laws and national guidelines and processes in the programs of the country’s crisis management organization can lead to the improvement of the country’s preparedness and proper management when disasters occur.