بررسی فقهی دفاع و حضور مستشاری ایران در منطقۀ غرب آسیا (با تاکید بر سوریه و عراق)

یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین حوادثی که در دهۀ گذشته در غرب آسیا واقع شد، حادثۀ جنگ کشورهای محور مقاومت با تکفیری‌ها و در راس آن‎ها داعش بود. جمهوری اسلامی ایران با شناختن موقعیت و با حضور در لحظۀ مناسب و موثر خود، مانع از پیشبرد اهداف گروه‌های صهیونیستی-آمریکایی شد. سوال اصلی در این پژوهش آن است که حضور مستشاری جمهوری اسلامی ایران در این جنگ‌ها از نظر فقهی چه حکمی دارد؟ از آنجایی که حضور مستشاری، ارتباط تنگاتنگی با جهاد دفاعی دارد، به واکاویِ مسئلۀ جهاد دفاعی خواهیم پرداخت و همین‏طور برخی از مهم‌ترین ادلۀ فقهی وجوب جهاد دفاعی را بررسی خواهیم کرد تا مشروعیت فقهی حضور مستشاری، به‌نحو مستدلّ و متقن، ارزیابی و منقّح گردد. فرضیه موجود در این مقاله عبارت است از آنکه: حضور مستشاری، ذیل جهاد دفاعی قرار می‌گیرد لذا حکمِ وجوبِ جهاد دفاعی، بر آن جاری خواهد بود. مشروعیت فقهیِ حضور مستشاری، با استناد به دلائلی از جمله: وجوب جهاد دفاعی برای حفظ کیان مسلمین، وظیفۀ دینیِ خصم با ظالم و معاونت مظلوم، حفظ امنیت ملی، عمق راهبردی در منطقه و حفظ مقدسات در کشورهای سوریه و عراق، لازم و ضروری است. سیاست جمهوری اسلامی ایران در رابطه با حضور مستشاری در منطقه، مشعرِ آن است که شیوۀ حکمرانیِ حکومت شیعی بر پایۀ فقه پویا، صبغۀ بین‌المللی خواهد داشت و بر اساس شاخص‌های فقهی، مسائل سیاسی جهان اسلام و همین‏طور حقوق بشر را دنبال خواهد کرد.

a jurisprudential examination of defense and iran's advisory presence in the west asia region (with emphasis on syria and iraq)

one of the most significant events in west asia in the past decade has been the war between the axis of resistance and the takfīrī groups، led by isis. the islamic republic of iran، recognizing the situation and acting decisively، prevented the advancement of zionist-american objectives. the central question of this research is: what is the fiqhī (jurisprudential) ruling on iran's advisory presence in these conflicts? given the close relationship between advisory presence and jihād difāʿī (defensive jihād)، this study examines the issue of jihād difāʿī، exploring key fiqhī arguments for its obligatoriness to assess and clarify the fiqhī legitimacy of the advisory presence. the hypothesis is that the advisory presence falls under jihād difāʿī، thus، the ruling of obligatoriness applies. the fiqhī legitimacy of the advisory presence is justified by arguments including the obligation of jihād difāʿī to protect the muslim community (kiyān al-muslimīn)، the religious duty to oppose the oppressor and aid the oppressed، safeguarding national security، strategic depth in the region، and protecting holy sites in syria and iraq. iran's policy regarding its advisory presence indicates that the governance of the shiʿi state، based on dynamic fiqh، has an international dimension، addressing political issues in the islamic world and human rights based on fiqhī indicators.