مبانی مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی در نظام جزایی اسلام

مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی در قوانین کیفری یک نوع مجازات است‌که به حقوق و آزادی‌های افراد مرتبط است و بواسطه این مجازات، افراد مجرم و بزهکار از بعضی حقوق که در جامعه دارند محروم می‌شوند. مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی، مورد توجه فقیهان و دانشمندان حقوق قرار گرفته است؛ اما هنوز بصورت دقیق تبیین نشده است به همین جهت بسیاری از زوایای آن در پرده ابهام و اجمال قرار دارد. یکی از زوایای مبهم این نوع مجازات توجیه نمودن آن بر اساس آموزه‌های حقوق جزایی اسلام است؛ در منابع فقهی بحث مستقلی به عنوان مبانی مجازات نیامده است و پژوهش‌های معاصرین نیز به این موضوع، به صورت مستوفی نپرداخته‌اند. این نوشته توانسته است از عمومات و اطلاقات و بعضی قواعد که فقها در فقه بیان نموده‌اند به هفت دلیل در این موضوع دست یابد. مانند: اطلاق ادله اختیارات حکومت اسلامی، عموم ادله تعزیر، ادله امر به معروف و نهی از منکر، قاعده مصلحت و مفسده، سیره عقلاء و... ؛ با توجه به اختیارات حکومت اسلامی در وضع اعمال تعزیرات و نیز از باب اختیارات حکومت اسلامی در حفظ مصالح اجتماعی و پیشگبری از مفاسد و هم چنین تعیین ضوابط و معیارهای برای تصدی مشاغل دولتی و اجتماعی وضع چنین مجازاتی قابل توجیه است.

principles of social rights deprivation as a form of punishment in islamic criminal justice system

the punishment of deprivation of social rights in criminal law is a form of penalty that relates to individuals' rights and freedoms. through this punishment، offenders and delinquents are stripped of certain rights they hold within society. although the issue of deprivation has attracted considerable attention from scholars and jurists، it remains inadequately defined، with many of its aspects still enveloped in ambiguity. one of the unclear aspects of this form of punishment is its justification based on islamic criminal law principles. in jurisprudential sources، there has not been an independent discussion dedicated to the foundations of such punishments، and contemporary research has not comprehensively addressed this topic. this study seeks to outline seven justifications for the deprivation of social rights، drawing from general principles، explicit textual sources، and specific legal maxims established by jurists. these justifications include: the broad scope of governmental authority in islamic jurisprudence (ikhitiyārāt hukumat islāmiyya)، the general evidence supporting taʿzīr (discretionary punishments for offenses not covered by fixed penalties)، the principles of enjoining good (amr bi-l-maʿruf) and forbidding wrong (nahy ʿani-l-munkar)، the concepts of maṣlaḥa (public interest) and mafsada (harm)، and the practices of the usages of the wise (sīra ʿuqalāʾ)، among others. given the authority of the islamic government to impose taʿzīr، safeguard social interests، prevent harm، and establish criteria for holding public and social positions، the imposition of such punishments is justifiable.