بررسی قاعدۀ حل تعارض فرزندخواندگی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی

سرپرستی فرزند دیگری یا فرزندخواندگی از دیرباز در جوامع مختلف وجود داشته است. برای پذیرش این موضوع به‎عنوان نهاد حقوقی سرپرستی، ابتدا وضعیت حقوقی فرزندخوانده در ایران و اسناد بین‌المللی، به‌ویژه کنوانسیون حقوق کودک، بررسی شده است. راجع به فرزندخواندگی، کنوانسیون‌های بین‌المللی متعددی به تصویب رسیده که همه با هدف رعایت مصلحت و حمایت از این دسته از کودکان تدوین شده‎اند. قانون‏گذار ایران، نگرش خود راجع به فرزندخواندگی را تا حدودی تغییر داده و در مسیر اولویت‏بخشی به مصالح کودکان گام برداشته است. با این وصف، پژوهش حاضر به‎دنبال پاسخگویی به این پرسش‌هاست که نهاد سرپرستی و فرزندخواندگی تا چه حد مورد قبول واقع شده است؟ دیدگاه کشورهای جهان در مورد وضعیت حقوقی فرزندخوانده چیست؟ در فرض پذیرش این نهاد حقوقی، چه قانونی بر رابطۀ حقوقی اشخاصی که در کشور دیگر به‎عنوان تبعۀ بیگانه محسوب شده و تقاضای فرزندخواندگی می‌نمایند، حاکم است؟ در این مقاله، قوانین داخلی و مقررات بین‌المللی مقایسه شده است. ضمن پذیرش اصل موضوع، پاره‌ای آثار حقوقی را بر آن مترتب می‌دانند. با تقاضای فرزندخواندگی توسط اتباع خارجی در کشور دیگر یا اثر حقوقی ناشی از آن و پیدایش تعارض قوانین به‎لحاظ وجود عنصر خارجی و تفاوت در تابعیت فرزندخوانده و فرزندپذیرنده، علی‌القاعده دادگاه مقر دعوا با رجوع به قواعد حل تعارض، قانون صالح را اعمال خواهد کرد.

studying the rule for resolving adoption conflicts in iranian law and international documents

guardianship and adoption have long been established practices in various societies. this study begins by examining the legal status of adopted children in iran and international documents، particularly the convention on the rights of the child (crc). numerous international conventions concerning adoption have been ratified، all aimed at ensuring the best interests and protection of these vulnerable children. the iranian legislator has somewhat shifted its perspective on adoption، taking steps to prioritize the welfare of children.in the event that this legal institution is accepted، what law governs the legal relationship of individuals who are considered foreign nationals in another country and seek to apply for adoption? this article compares domestic laws with international regulations while acknowledging the fundamental principles involved and identifies several legal implications that arise from this matter. when a foreign national applies for adoption in another country، the legal effects stemming from this application can create conflicts of law due to the presence of foreign elements and the differences in the nationality of the adopted child and the adopting parent. generally، the court where the case is filed will apply the relevant conflict-of-laws rules to determine the appropriate governing law.