مصب دعوی؛ به‎مثابۀ معیاری در توصیف خواهان نسبت به امر موضوعی در دعاوی مدنی (با تکیه بر آرای امام خمینی (ره))

تحریر محل اختلاف در دعاوی توسط طرفین و معرفی صحیح قلمرو امور موضوعیِ دعوی تحت عنوان مفهوم توصیف در آیین دادرسی مدنی تلقی می‌شود. این تاسیس اقتباسی بیانگر نقش طرفین دعوی در شناسایی و جهت‌بخشی خاستگاه واقعی دعاوی محسوب می‌شود تا جایی که چگونگی اقامه دعوی بر سرنوشت نهایی آن موثر است. «مصب دعوی» یکی از مفاهیمی است که هرچند در لسان فقها به‏صورت عنوانی مستقل و مبسوط مطرح نشده، می‌توان از آن به‎عنوان یک کاربست در جهت توصیف و شناسایی موضوع دعاوی توسط طرفین در دادرسی اسلامی بهره جست. جستارها در قالب دو رویکرد کلی نشان می‌دهد که برخی از فقها مانند امام خمینی (ره) در مقابل فقیهان معاصر که توصیف دعاوی را از دریچۀ غرض و اثر دعاوی جست‏وجو می‌کنند، با وجود تصریح به پذیرش لوازم عقلی و عرفی طرح دعوی که پشتوانۀ متقنی در سیرۀ اجتهادی ایشان دارد، به‎دلیل ضرورت وظیفۀ دادرس به صرف استماع دعوای خواهان، به‏طور کلی مصب دعوی یا همان تحریر ظاهرشدۀ دعوی توسط خواهان را حامل جایگاه صحیح طرح دعوی می‌دانند. تحکیم این دیدگاه مترقی که حامل اندیشه حاکمیت ارادۀ طرفین بر امور موضوعی دعوی است، موضوع این نوشتار است.

maṣabb al-daʿwā: as a criterion in describing the plaintiff concerning the subject matter in civil lawsuits (based on the opinions of imam khomeini (ra))

determining the point of contention in lawsuits by the parties and correctly identifying the scope of the factual matters of the claim is considered within the concept of tawṣīf (description) in civil procedure. this comparative established principle reflects the role of the litigants in identifying and directing the true basis of the claims، such that the manner of initiating the lawsuit affects its outcome. maṣabb al-daʿwā is a concept that، although not discussed as an independent and detailed title in the words of jurists (fuqahāʾ)، can be utilized to describe and identify the subject matter of claims by the parties in islamic jurisprudence. investigations، through two general approaches، indicate that some jurists، such as imam khomeini، in contrast to contemporary jurists who seek the description of claims through the lens of the purpose and effect of the claims، generally consider maṣabb al-daʿwā، or the apparent written form of the claim by the plaintiff، as the correct basis for initiating the claim، due to the necessity of the judge's duty to merely hear the plaintiff's claim، despite explicitly accepting the rational and customary requirements of initiating a claim، which has a solid basis in his sīrah-yi ijtihādī (method of juristic reasoning and usages). consolidating this progressive view، which carries the idea of the parties' autonomy of will (ḥākimiyyat-i irādah) over the factual matters of the claim، is the subject of this article.