درنگی در کیفیت ادای سوگند استظهاری توسط وارث صاحب حق «موضوع مادۀ 279 قانون آ.د.م»

وفق مادۀ 279 ق. آ.د.م، «هرگاه خواهان، در دعوای بر میت، وارث صاحب حق باشد و بر اثبات ادعای خود اقامۀ بینه کند، علاوه بر آن باید ادای سوگند نماید». چنین سوگندی که افزون بر اقامۀ دلیل، ادای آن توسط خواهان ضرورت یافته است، در فقه امامیه تعبیر به سوگند استظهاری می‌شود. لکن فقیهان امامی در باب کیفیت اتیان چنین سوگندی اختلاف نموده و از خلال مکتوبات فقهی پنج نظریه قابل تحصیل است. شایان توجه آنکه در مقررۀ قانونی فوق نیز اگرچه اصل ادای سوگند استظهاری، به‌تبع آرای فقهی، پذیرفته‌شده؛ اما نحوۀ اتیان سوگند مجمل وانهاده شده است. لذا جستار حاضر نظر به اهمیت بحث، پس از اثبات لزوم ادای سوگند توسط وارث صاحب حق، آرای موجود را تحلیل نموده و در نهایت دیدگاهی را برگزیده است که شیوۀ اتیان سوگند توسط وارثِ صاحب حق را عیناً بسان فرد اصیل (مورث) می‌داند. با این توضیح که وارث جهت اثبات مدعای خود، همانند فرد اصیل (مورث) ملزم به اتیان سوگند استظهاری بر اساس قطع و یقین خواهد بود و در فرض عدم جزم، حق ادای سوگند را نداشته و در این زمینه نمی‌توان به ادلۀ فقاهتی مانند استصحاب استناد نمود.

a reflection on the quality of administering the secondary oath by the heir of the right holder: the subject of article 279 of the civil procedure code

according to article 279 of the iranian code of civil procedure: whenever the plaintiff، in an action against a deceased، is the heir of the right holder and presents evidence to prove his claim، he must also take an oath. such an oath، which the plaintiff is required to take in addition to presenting evidence، is known in imami jurisprudence as the secondary oath. however، imami jurists have differing opinions on how to administer such an oath، and their writings contain five distinct theories. in the aforementioned legal regulation، although the principle of the secondary oath is accepted، following jurisprudential opinions، the manner of taking the oath remains unspecified and vague. therefore، considering the importance of the discussion، this study، after establishing the necessity of taking the oath by the heir of the right holder، analyzes the existing opinions and ultimately adopts the view that the method of taking the oath by the heir of the right holder is exactly like that of the original party (estate-leaver or mūrith). in this explanation، the heir، in order to prove his claim، is obliged to take the secondary oath based on certainty and conviction، just like the original party (mūrith)، and in the absence of certainty، he does not have the right to take the oath. in this regard، jurisprudential arguments such as istiṣḥāb (presumption of continuity) cannot be invoked.