چالش‌های امنیت قضایی و راهکارهای حل آن با تاکید بر «اصل حاکمیت قانون» از منظر فقه و حقوق

امنیت قضایی یکی از حقوق اساسی شهروندان در فرایند دادرسی کیفری است که به معنای صیانت از حقوق افراد در فرایند دادرسی و دسترسی آنان به عدالت است. امنیت قضایی در دو سطح عینی و ذهنی تجلی می یابد؛ سطح عینی به معنای عدم وجود هرگونه مانع و تهدید عملی در دستیابی به وضعیت یاد شده است و سطح ذهنی به معنای نداشتن احساس هر گونه خوفی از دست نیافتن به حقوق خود در فرایند دادرسی است که ناشی از تضمینات قانونی، از جمله «اصل حاکمیت قانون» است. ازاین رو چالش‌های امنیت قضایی مواردی همچون عواملی سیاسی، حقوقی، قضایی و اجتماعی هستند که تحقق امنیت قضایی را در دو بُعد عینی و ذهنی با مانع جدی روبه‌رو ساخته و شهروندان را از این حق اساسی محروم می‏سازند. این مقاله درصدد است تا با تبیین این چالش ها، راهکارهای حل آن را با تمرکز بر منابع فقهی و حقوقی و با تاکید بر اصل حاکمیت قانون ارائه دهد. یافته های تحقیق نشان می دهد راهکارهایی همچون استقلال قضایی، نظارت بر عملکرد قضات و دستگاه قضایی، قابل دسترس بودن محاکم و به خصوص اصل حاکمیت قانون نقش ویژه‏ای در رفع این چالش‌ها دارد.

challenges of judicial security and strategies to solve them with emphasis on the principle of rule of law from the perspective of jurisprudence and law

one of the fundamental rights of citizens is judicial security in the criminal procedure process، which means the protection of the rights of individuals in the procedural process and their access to justice. judicial security manifests at two levels: objective and subjective. the objective level means the absence of any practical obstacles and threats in achieving the mentioned situation، and the subjective level means that there is no feeling of any fear of not achieving one's rights in the procedural process، which is the result of legal warranties، including the principle of the rule of law. therefore، the challenges of judicial security are such as political، legal، judicial، and social factors that seriously hinder the realization of judicial security in both objective and subjective dimensions and deprive citizens of this fundamental right. this article aims to explain these challenges and provide solutions to them by focusing on jurisprudential and legal sources and emphasizing the principle of the rule of law (principle of legality). the findings of the research show that solutions such as judicial independence، monitoring the performance of judges and the judicial system، the accessibility of the courts، and especially the principle of the rule of law play a special role in solving these challenges.