توارث حقوق مالکیت فکری در فقه مذاهب خمسه و حقوق ایران

در عصر حاضر به علت رشد روز افزون فناوری و ارتباط بیشتر ملت‌ها، مالکیت فکری از اهمیت زیادی برخوردار بوده و پدیده های فکری نه تنها به عنوان یک دانش، بلکه به عنوان سرمایه نیز لحاظ می شوند، لذا با توجه به ارزش اقتصادی و منبع درآمد بودن آن‌ها، به تبع نقل و انتقال این حقوق نیز جز لاینفک مباحث حقوقی می باشد.  در این تحقیق سوال اصلی عبارت است از اینکه حقوق مالکیت فکری از منظر فقیهان مذاهب خمسه و حقوق ایران شامل چه حقوقی بوده و آیا این دسته از حقوق قابلیت ارث بری دارند یا خیر؟ لذا در تحقیق حاضر ضمن بررسی معنای حقوقی و فقهی حقوق مالکیت فکری و ماهیت و آثار این حقوق با تمسک به روش توصیفی، تحلیلی به بیان نظریات و مستندات فقیهان شیعه و اهل سنت و همچنین حقوق‌دانان پرداخته شده است. از مصادیق اصلی این نقل و انتقالات، انتقال قهری این حقوق است که به سبب فوت پدید آورنده به وجود می آید، درحالی‌که در مباحث قانونگذاری با سکوت قوانین در این زمینه روبه‌رو هستیم و تنها در خصوص محدوده زمانی مورد استفاده وراث در قوانین بحث شده است. این موضوع در بین فقیهان در حوزه مسائل مستحدثه و استفتائات به آن پرداخته شده است؛ با تدقیق در نظریات بیان شده ملاحظه می شود که اغلب فقیهان اعم از شیعه و اهل سنت، بر مشروعیت حقوق مالکیت فکری اذعان داشته و به استناد اینکه این حقوق در زمره حقوق مالی و منافع هستند و مورد پذیرش عرف می باشند، آن را قابل انتقال به وراث می دانند.

inheritance of intellectual property rights in the jurisprudence of religions and iranian law

abstract:in the present century، due to the increasing technology and communication of more nations، intellectual property is very important and intellectual phenomena are considered not only as a knowledge، but also as capital. therefore، considering their economic value and source of income، consequently، the transfer of these rights is also part of the legal issues. in the present study، while examining the legal and jurisprudential meaning of intellectual property rights and the nature and effects of these rights، the views and documents of shiite and sunni jurists as well as jurists have been expressed. one of the main examples of these transfers is the forced transfer of these rights، which occurs due to the death of the creator. but among the jurists، this issue has been addressed in the new issues and referendums; examining the theories expressed، it can be seen that most jurists، both shiites and sunnis، have acknowledged the legitimacy of intellectual property rights and، based on the fact that these rights are among the financial rights and interests and are accepted by custom، it can be transferred to the heirs know.