مفهوم، ماهیت و مصادیق «حقوق مصرف‌کننده» در حوزه اینترنت اشیاء در حقوق ایران

حقوق مصرف کننده از مباحثی است که پس از انقلاب صنعتی و افزایش توان بشر در تولید کالا و ارائه خدمات و توجه به حقوق بشر مطرح شده و با به‌روز شدن فناوری های نوین نیز نیازمند تحول است. یکی از این فناوری ها، اینترنت اشیاء است که به جهت عدم کنترل مستقیم انسان بر آن و نفوذ آن در ابعاد مختلف زندگی بشری با حقوق مصرف کننده پیوندی قوی دارد. بر همین اساس، سوال اساسی این پژوهش درباره ماهیت، محتوا و مصادیق حقوق مصرف کننده در حوزه اینترنت اشیاء است. روش گردآوری داده در این پژوهش کتابخانه ای است که با توصیف دیدگاه ها و تحلیل آن ها همراه گشته است و هدف از این پژوهش، دستیابی به تعریف مناسب از اینترنت اشیاء و حقوق مصرف‌کننده و سپس تعیین ماهیت، مصادیق و محتوای حقوق مصرف‌کننده در حوزه اینترنت اشیاء است. اینترنت اشیاء خدمتی مبتنی بر اینترنت است که پیوند میان انسان با اشیاء یا حتی حیوانات را در بستر اینترنت فراهم می کند. در این گستره است که مصارف گوناگون این فناوری تحقق می یابد و درنتیجه، موضوع حقوق مصرف‌کننده در آن معنا می یابد. ابعاد حقوق مصرف‌کننده در حوزه اینترنت اشیاء با توجه به ماهیت آن نسبت به سایر موارد پیچیده تر است و ابعادی چون امنیت، سلامت، آگاهی و غیره را در برگرفته است که عمدتاً در قوانین ایران به‌صورت کلی مورداشاره واقع‌شده‌اند و درنتیجه، برای اینترنت اشیاء می توانند کاربرد داشته باشند. برخی نیز مانند حق انتخاب، حق مالکیت و انتقال داده و غیره باید مدنظر قانونگذار قرار گیرند تا زمینه استیفای این ابعاد از حقوق مصرف‌کننده فراهم شود. برخی دیگر نیز به جهت ماهیت این حق نمی توانند در محتوای آن داخل شوند.

the concept، nature and examples of consumer rights in the field of internet of things (iot) in the law of iran

one of the topics that have been discussed after the industrial revolution and the increase of human ability in the production of goods and services and attention to human rights is consumer rights and it also needs to be developed with the updating of new technologies. the internet of things (iot) is one of these technologies which has a strong relationship with consumer rights due to the lack of direct human control over it and its influence in various aspects and dimension of human life. accordingly، the basic question of this research is about the nature، content and examples of consumer rights in the field of internet of things. the method of data collection in this study is library method that is accompanied by description and analysis of viewpoints and to achieving to an appropriate definition of internet of things and consumer rights and then determining the nature، instances (examples) and content of consumer rights in the field of iot is the purpose of this research. the internet of things is a service based on internet that provides a connection between humans and objects or even animals on the internet. it is in this context that the various uses of this technology are realized and occurred and as a result، the issue of consumer rights becomes meaningful in it. the dimensions and aspects of consumer rights in the field of iot are more complex than other cases due to its nature and include dimensions and aspects such as security، health، awareness etc.، which are mainly mentioned in the law of iran in general and as a result، they can be used for the internet of things. some، such as freedom of choice، right of ownership and the right to data portability، etc.، should be considered by the legislature for utilization of these dimensions and aspects of consumer rights. some others cannot enter into its content due to the nature of this right.