توانمندسازی سیاسی زنان در برنامه‌های پنجم و ششم توسعه در ایران

به توجه به نقش روزافزون زنان در توسعه کشورها، امروزه علاوه بر دولت‌ها، برخی از نهادهای جهانی مانند مجمع جهانی اقتصاد، مسائل جنسیتی را رصد کرده‌، اقدام به امتیازدهی و رتبه‌بندی کشورها می‌کنند. مجمع جهانی اقتصاد بر اساس چهار شاخص فرصت و مشارکت اقتصادی، پیشرفت تحصیلی، سلامتی و بقا و توانمندسازی سیاسی، از سال 2006 به بعد سالیانه گزارش‌های خود را ارائه داده است. با توجه به اینکه ایران در شاخص توانمندسازی سیاسی نسبت به سایر شاخص‌ها ضعیف‌تر عمل کرده و همواره در انتهای جدول رتبه‌بندی مجمع قرار دارد، پژوهش حاضر قصد دارد دیدگاه دو برنامه توسعه متفاوت را نسبت به شاخص توانمندسازی سیاسی زنان مورد بررسی قرار دهد. از آنجا که برنامه پنجم توسعه در دولت احمدی‌نژاد و برنامه ششم در دولت روحانی تدوین و اجرایی گشته‌اند، این پرسش مطرح می‌شود: برنامه‌های پنجم و ششم توسعه چه دیدگاهی نسبت به شکاف جنسیتی در شاخص توانمندسازی سیاسی زنان داشته‌اند؟ به نظر می‌رسد در دولت اعتدال و بنابراین در برنامه ششم توسعه توجه بیشتری به مشارکت زنان در امر توسعه کشور و در نتیجه توانمندسازی سیاسی زنان صورت گرفته باشد. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل مضمون در ابتدا متن قانون برنامه‌های توسعه پنجم و ششم را بررسی کرده، سپس با استخراج مضامین پایه‌ای، سازمان‌دهنده و فراگیر، میزان توجه دولت‌های اصولگرا و اعتدال به شاخص فوق را به دست آورده استمی‌آورد. در ادامه با بررسی اقدامات دولت‌های اصولگرا و اصلاح‌طلب در زمینه توانمندسازی سیاسی زنان و همچنین امتیاز و رتبه ایران در مجمع جهانی اقتصاد، به مقایسه شکاف جنسیتی در شاخص فوق در برنامه‌های پنجم و ششم پرداخته است.

women's political empowerment in the fifth and sixth development plans in iran

given the growing role of women in the development of nations, various global institutions, including the world economic forum, now monitor gender issues and assess and rank countries accordingly. the world economic forum has published its annual reports since 2006, utilizing four key indicators: economic opportunity and participation, educational achievement, health and survival, and political empowerment. notably, iran has consistently ranked lower than other countries in the political empowerment index, often placing at the bottom of the forum's ranking table. this study aims to examine the perspectives of two different development plan on women's political empowerment in iran. since the fifth development plan was formulated and implemented during ahmadinejad's administration, and the sixth plan was established under rouhani's administration, a pertinent question arises: what perspectives did the fifth and sixth development plans adopt regarding the gender gap in the women's political empowerment index? it appears that the moderate government, along with the sixth development plan, placed greater emphasis on women's participation in the country's development, leading to an increase in women's political empowerment. the present study initially analyzed the text of the fifth and sixth development plans law using content analysis. by extracting fundamental, organizational, and comprehensive themes, it assessed the level of attention given by both conservative and moderate governments to the aforementioned index. it then analyzes the actions of both conservative and reformist governments regarding women's political empowerment. additionally, it evaluates iran's score and ranking in the world economic forum and compares the gender gap in this indicator across the fifth and sixth development plans.