ارزیابی ادلّه و مبانی دیدگاه جواز قرائت در نماز براساس منهج عربی

هدف: یکی از واجبات اصلی نماز، قرائت قرآن است که تعیین ملاک صحت آن همواره یکی از مسائل بحث‌برانگیز فقه اسلامی بوده است. در میان فقهای امامیه، گروهی بر این باورند که رعایت قواعد زبان عربی برای صحت قرائت کفایت می‌کند و التزام به قرائات مشهور یا سبع ضرورتی ندارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی و ارزیابی مبانی و ادلّه این دیدگاه در پرتو مباحث فقهی و اصولی است.روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی، اصولی و تفسیری انجام شده است. ابتدا مبانی نظری و مستندات فقهی این دیدگاه گردآوری و سپس با روش تحلیل محتوا بررسی شد تا استحکام استدلال‌ها و پیامدهای احتمالی این دیدگاه در فقه عبادات آشکار گردد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که این دیدگاه بر سه مبنای اصلی استوار است:1) انحصار تواتر قرآن به جوهر کلمات و اجتهادی بودن اختلاف قرائات، 2) کفایت انطباق قرائت با قواعد عربی برای صحت، و 3) تفکیک میان حقیقت قرآن و قرائات آن. در عین حال، این مبانی با چالش‌های جدی مواجه است؛ زیرا تفکیک میان جوهر الفاظ و هیئت آن‌ها، تواتر قرآن را مخدوش می‌کند و با شواهد تاریخی و علمی نیز سازگار نیست.نتیجه‌گیری: بر اساس ارزیابی انجام‌شده، دیدگاه جواز قرائت صرفاً بر اساس قواعد عربی در نماز قابل پذیرش نیست. در مقابل، دیدگاهی که صحت نماز را مشروط به قرائت مطابق با قرائات مشهور میان مسلمانان می‌داند، از پشتوانه روایی، تاریخی و فقهی قوی‌تری برخوردار بوده و با احتیاط در عبادات سازگارتر است.

evaluation of the arguments and theoretical foundations of the view permitting qur’anic recitation in prayer based on arabic linguistic principles

objective: qurʾānic recitation is one of the fundamental obligations of prayer, and determining the criterion for its validity has long been a controversial issue in islamic jurisprudence. among imāmī jurists, a group maintains that adherence to arabic linguistic rules suffices for a valid recitation, without the necessity of following the canonical or well-known readings. this study aims to examine and critically evaluate the foundations and evidences of this view in light of jurisprudential and uṣūlī discussions.method: adopting a descriptive-analytical approach, this study investigates jurisprudential, uṣūlī, and exegetical sources. first, the theoretical foundations and textual evidences of the aforementioned view were collected, and then analyzed through content analysis in order to assess the strength of its reasoning and its implications for ritual practice.results: the findings indicate that this view rests on three major premises: (1) restricting qurʾānic tawātur to the core words while considering qirāʾa variations as ijtihād-based, (2) regarding conformity with arabic grammar as sufficient for validity, and (3) distinguishing between the essential qurʾān and its variant recitations. however, these premises face serious challenges, since separating the core from the formal aspects of qurʾānic words undermines the tawātur of the text and contradicts historical and scholarly evidence.conclusions: based on this evaluation, the permissibility of reciting the qurʾān in prayer solely according to arabic linguistic rules cannot be accepted. conversely, the view that conditions the validity of prayer upon recitation consistent with the well-known qirāʾāt among muslims is more firmly grounded in hadith, historical evidence, and jurisprudential reasoning, and better accords with the principle of precaution in acts of worship.