خشم و مدیریت آن در قرآن کریم

خشم یکی از اساسی‌ترین و فراگیرترین هیجان‌ها در وجود آدمی است و نقشی بسزا در حفظ موقعیّت، عزّت نفس و صیانت از او در هنگام تهدید دارد. خشم، قدرت و انرژی فرد را به سمت غلبه کردن بر موانع ناموجّه یا اصلاح آنها هدایت می‌کند. امّا اگر تحت مدیریّت عقلانی و اخلاقی قرار نگیرد، به مشکلی روانی و رفتاری تبدیل می‌گردد که سامان فکری، عاطفی و رفتاری وی را ویران می‌سازد. بنابراین، آنچه در مقوله خشم باید بیشتر مورد توجّه قرارگیرد، شناخت گونه‌های مثبت و منفی و مدیریّت آن با ضوابط عقلانی و اخلاقی است. مقاله حاضر در پی تبیین آموزه‌های قرآنی در شناخت هیجان خشم، انواع آن و ارائه تکنیک‌های مدیریّت این هیجان فراگیر و خطیر است. قرآن کریم و به تبع آن، احادیث شریف به عنوان کامل‌ترین نسخه هدایت بشری با نگاهی کلّی به موضوع خشم، آن را مفهوم‌شناسی کرده‌اند و با بیان انواع، راه‌های صحیح ابراز، مراتب و آثار آن، راهکارهایی ارزشمند، گاه به شکل مستقیم و در قالب امر و نهی و گاه غیرمستقیم و در لابه‌لای داستان‌های زیبا وحکیمانه، در راستای مدیریّت این پدیده روانی ارائه فرموده‌اند.

خشم و مدیریّت آن در قرآن کریم

Indignation is one of the most fundamental and pervasive emotions in human existence and an important role in maintaining of his position, selfrespect and respect for him when he is threatened. Indignation leads individual’s power and energy toward the overcoming on the unjustified obstacles or correction. But if we don't manage indignation advisedly and ethically, it will turn to the behavioral and mental problem that destroys the intellectual, emotional and behavioral regulations of human. Therefore, what must be considered in the category of indignation are positive and negative forms identification and its management with intellectual and moral standards. This article seeks to explain the teachings of the Quran about recognition of the emotion of anger and its types and it provides management techniques of this pervasive and serious excitement. The Quran and following that, noble Hadiths, as the most complete version of human guidance, has clarified the concept of indignation with an overview to its subject and have provided the valuable ways, sometimes directly in the form of command and forbiddance, and sometimes indirectly in format of beautiful and wise stories in order to manage this psychological phenomenon, by mention to its types, the correct way to express and its degrees and its works.