تحلیل دلالت معنایی اوصاف نفس بر اوصاف ربّ بر مبنای حدیث معرفت نفس با تکیه بر آثار علّامه حسن‌زاده آملی

رابطۀ خود‌شناسی و خداشناسی یکی از مسائل بسیار مهم در حوزۀ انسان‌شناسی و خداشناسی است و این مساله به اندازه‌ای مهم است که در جوامع روایی ما احادیث بسیار زیادی به این مساله پرداخته‌است. از جملۀ این روایات می‌توان به حدیث شریف «کسی‌که خود را بشناسد، پروردگارش را شناخته‌است» اشاره کرد. با توجه به اهمیت شناخت نفس و دلالت آن بر شناخت ربّ، مقاله حاضر با روش تحلیلی- توصیفی با هدف تبیین چگونگی دلالت معنایی اوصاف نفس بر اوصاف ربّ، ابتدا به تحلیل حدیث معرفت نفس پرداخته و سپس نحوۀ دلالت معنایی اوصاف نفس بر اوصاف ربّ را در دو دسته صفات ثبوتی و سلبی مورد بررسی داده و به این نتیجه رسیده‌است که به میزانی که انسان خود را بشناسد، به همان میزان، شناخت او نسبت به ربّ خود نیز ارتقا یافته و دقیق‌تر می‌شود. به عنوان مثال از شناخت اوصاف ثبوتی‌ای مانند علم، قدرت، حیات و ... و اوصاف سلبی‌ای مانند عدم ترکب، عدم رویت حسی، عدم حلول و اتحاد، عدم نوم و غفلت و ... در نفس، می‌توان به شناخت چنین اوصافی در ربّ نائل آمد.

the analysis of semantic implication of human attributes on the hadith of self knowledge in the works of allameh hassanzadeh amoli

the relation between self-knowledge and theology is one of the most important issues in the field of cognition of man and theology. this is important to the extent that in our narrative societies, we have given many traditions to this issue, such as the noble hadith &everyone who knows himself, has known his lord&. considering the importance of self-knowledge and its effect on the identification of the lord, the present article, using an analytical-descriptive method, to achieve the effect of self-knowledge on the recognition of the lord, firstly refers to the four-dimensional views that allameh hassanzadeh has presented from the hadith of self-knowledge and then reviewed the semantic implications of human attributes on the attributes of the lord in the field of both beauty and glory attributes, and it has been concluded that, for example, the recognition of beauty attributes such as science, power, life, and …, and the recognition of glory attributes such as failure to combine, lack of sight, lack of soliloquy and unity, lack of notion and neglect, and ... in human, it is possible to recognize such qualities in the lord.