نقد دیدگاه ابوالکلام آزاد در معرفی کورش به عنوان ذوالقرنین

قرآن کریم در آیات 83 تا 98 سوره کهف به شخصیت ذوالقرنین اشاره کرده است. یافتن مصداق واقعی ذوالقرنین همواره دغدغه مفسرین و قرآن پژوهان بوده است. ابو الکلام آزاد با تتبع در تورات و بررسی تاریخ ایران باستان به این نتیجه رسیده که کورش کبیر پادشاه ایران همان ذوالقرنین قرآن است. فرازهایی از کتاب مقدس، دیهیم شاخ گونه تندیس دشت مرغاب، جنگ های کورش کبیر در ناحیه شمال، جنوب و شرق ایران به همراه رفتارهای بعضاً ملایمت آمیز او با دشمنان مغلوب به ویژه خدماتش به یهودیان بابل را از جمله شواهد همسان انگاری کورش با ذوالقرنین می داند. وی با اشاره به عبارت هایی از تورات و زرتشتی بودن هخامنشیان بر موحد بودن کورش صحه می گزارد. هرچند برخی شواهد ارائه گردیده علی الظاهر بر ویژگی های ذوالقرنین در قرآن قابل تطبیق است ولی مواردی همچون مساله موحد بودن کورش به خدای یکتا و ایمان وی به معاد، عدم رفتار عدالت آمیز با مجرمان و ثبت نشدن بنای سد آهنی به نام کورش در منابع تاریخی از مهم ترین مسائلی است که آشکارا بر نظریۀ همسان انگاری کورش کبیر با ذوالقرنین قرآن خدشه وارد می کند. این مقاله ضمن بررسی دیدگاه ابوالکلام و نقد آن بر نارسایی شواهد ارائه شده و وجود تفاوت آشکار بین ذوالقرنین و کورش تاکید می کند.

The Criticism on Abolkalam’s view in Presenting Sameness between Cyrus and Dhu alQarnayn

In the holy Qur’an, in Kahf Surah, there has been a reference to Dhu alQarnayn. Qur’anic scholars and commentators have been concerned with finding the true meaning of Dhul Qarnain. Abul Kalam Azad tracked the Torah and investigated the history of ancient Iran, and concluded that the great Cyrus was Dhu alQarnayn. Cyrus’s great wars in the north, south, and west of Iran, the hornlike crown of Morghab plain along with his occasionally mild behavior with his defeated enemies, and especially his services to the Jews of Babylon truly match Cyrus with Dhu alQarnayn. Referring to the words of the Torah and Achaemenids being Zoroastrian, he confirms the monolithic religion of Dhu alQarnayn. Although some evidence presented here is compatible with his characteristics in Holy Qur’an, his faith in God and the Resurrection, lack of fair treatment of offenders, not registering the Iron Dam foundation in his name in historical resources are issues that doubt his sameness with Cyrus. The present paper highlights the clear difference between Cyrus and Dhu alQarnayn through investigating Abul Kalam’s views and its criticism on the insufficiency of the presented evidence.