قمار سایبری؛ از کارایی‌سنجی تدابیر موجود تا بایسته‌های سیاست جنایی مطلوب

قمار، شرط‌بندی و بخت‌آزمایی به مدد فضای سایبر جان دوباره یافته است. بیشتر بازیگران این رفتارهای بزهکارانه، نوجوانان هستند. ماهیت خاص بزه و سن بزهکاران قمار سایبری، مقابله با آن را دشوار ساخته است. در حال حاضر، اقدامات رایج در ایران برای مقابله با این بزه، بیشتر متمرکز بر تدابیر «پیشگیری وضعی» و «مجازات» است. نوشتار حاضر با روش توصیفی-تحلیلی متکفل بررسی اثربخشی تدابیر مذکور در تقابل با بزه قمار سایبری است. یافته‌های این پژوهش موید آن است که کارایی پیشگیری وضعی به شیوۀ فعلی به‌دلیل ماهیت خاص فضای سایبر و ابزارهای موجود در آن که به‌راحتی مورد بهره‌برداری بزهکاران قرار می‌گیرد، اندک است. راهبرد مجازات نیز به‌سبب «کثرت بزهکاران» و «ماهیت اعتیادی بزه» موثر نیست. نتیجه و نظریۀ پژوهش حاضر آن است که «بسترهای بزه» و نه بازیگران آن باید موضوع مقابلۀ کیفری قرار گیرد. در این زمینه لازم است در مورد بازیگران قمار سایبری، تغییر و اصلاح بینش ایشان در خصوص مسئلۀ قمار نسبت به مجازات در اولویت قرار گیرد. در خصوص مقابله با قمارخانه‌های سایبری نیز علاوه بر تقویت همکاری‌های بین‌المللی، ضروری است اولاً؛ از تمام ابزارهایی که به کشف سریع بزه دایر کردن قمارخانه می‌انجامد و مشارکت شهروندان سایبری در امر پیشگیری را محقق می‌سازد، بهره‌برداری به‌عمل آید؛ ثانیاً؛ مسئولیت ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی، بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد؛ ثالثاً؛ به‌منظور تسریع و تسهیل تعقیب مرتکبان، تجویز قانونی نهاد دام‌گستری به‌صورت محدود ضروری است؛ رابعاً؛ سیاست‌های فیلترینگ گسترده به شیوۀ جاری که موجب تسهیل دسترسی به قمارخانه‌های سایبری شده است، مورد تجدیدنظر قرار گیرد.

cyber gambling: assessing the efficacy of existing measures and requirements for an optimal criminal policy

cyberspace has revitalised gambling، betting، and lotteries and has attracted a predominantly adolescent demographic. the digital character of the offence، combined with the offenders' youth، significantly complicates enforcement. in iran، the prevailing response relies chiefly on situational crime-prevention measures and punitive sanctions. a descriptive–analytical examination of these measures demonstrates that their efficacy is limited. the intrinsic features of cyberspace—anonymity، extraterritorial reach، and readily exploitable tools—enable offenders to evade situational controls with relative ease. penal strategies likewise prove inadequate، given both the large number of participants and the addictive nature of the conduct، which attenuate the deterrent effect of punishment. a recalibration of criminal policy is therefore required: the structural environment in which the offence occurs should form the principal focus of intervention، rather than the individual gambler. corrective efforts ought to prioritise the transformation of offenders' attitudes toward gambling over the imposition of sanctions. as regards illegal online gambling venues، effective suppression depends upon the rapid detection of offending platforms، enhanced participation by cyber-citizens in preventive efforts، an expansion of intermediary liability for internet-service providers، the controlled use of statutory sting operations to expedite investigation and prosecution، and a re-assessment of current broad-spectrum filtering policies، whose implementation has unintentionally facilitated access to cyber-casinos.