مصورسازی روند جهانی پژوهش‌های گفتمان حسابداری مسئولیت اجتماعی: تحلیل کتاب‌سنجی

هدف: جایگاه ویژه فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی در شرکت‌ها موجب شده تا نگرانی‌هایی در مورد کمیت و کیفیت افشای این اطلاعات وجود داشته باشد. مقتضای اهمیت علمی و کاربردی پژوهش‌های این حوزه، تحلیل کتاب سنجی با هدف ترسیم نمایی از وضعیت و روابط کتاب‌شناختی آن، ضرورتی است که تاکنون به طور دقیق بدان پرداخته نشده است.روش: پس از گردآوری، پالایش و آماده‌سازی داده‌های کتاب‌شناختی، تعداد 1388 مقاله مربوط به دوره زمانی 1956 تا 2024 از پایگاه‌ داده انتخاب شد. در این مقاله برای تجزیه‌ و تحلیل هم‌واژگانی و شبکه‌های اجتماعی از نرم‌افزار vosviewer استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها بیانگر آن است که سیر انتشار ادبیات حوزه حسابداری مسئولیت اجتماعی تا سال 2013 به شکل ضعیفی بررسی شده است و از این سال به بعد  به علت ضرورت موضوع، روند صعودی پژوهش‌ها را نشان می‌دهد. خوشه‌های پژوهش در 9 خوشه طبقه‌بندی شد که بر اساس تحلیل کتاب‌سنجی موضوع، کلیدواژه حسابداری مسئولیت اجتماعی در هسته مرکزی و در فاصله نزدیک به آن گره‌های بزرگ دیگری مانند: توسعه پایدار، گزارش‌های پایداری، تصمیم‌گیری، حسابداری زیست‌محیطی، اجتماعی و حاکمیتی، اندازه‌گیری esg، حسابداری esg ، حسابداری سبز، اندازه‌گیری مسئولیت اجتماعی و غیره را نمایان ساخت. کشور آمریکا با 271 سند، دانشگاه مطالعات اقتصادی بخارست از کشور رومانی با انتشار 16 سند، حوزه کسب و کار، مدیریت و حسابداری با 31.8 درصد و در بین پژوهشگران چو با 9 مطالعه پرکاربردترین‌ها در این حوزه پژوهشی شناخته شدند.نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر با شناخت ساختار فکری و مفهومی حسابداری مسئولیت اجتماعی به آشکارسازی موضوعات نوظهور همچون تغییرات آب و هوایی، گزارشگری پایداری، کنترل داخلی، پاسخگویی و  esg می‌پردازد.دانش‌افزایی: نتایج ضمن ترسیم چشم‌اندازی برای پژوهشگران، می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری نهادهای علمی در راستای مدیریت بهینه فعالیت‌های پژوهشی در این حوزه قرار گیرد. همچنین مطالعه حاضر می‌تواند برای نهادهای تدوین‌کننده استانداردهای گزارشگری مسئولیت اجتماعی، سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان کارآمد باشد.

illustration global trends in social responsibility accounting discourse researches: bibliometric analysis

purpose: the special place of social responsibility activities in companies has caused concerns about the quantity and quality of disclosure of this information. due to the scientific and practical importance of research in this field, bibliometric analysis with the aim of drawing a view of its bibliographic status and relationships is a necessity that has not been addressed in detail so far.method: after collecting, refining and preparing bibliographic data, 1388 articles related to the period from 1956 to 2024 were selected from the database. in this article, vosviewer software was used to analyze synonyms and social networks.results:the findings indicate that the publication of social responsibility accounting literature has been poorly reviewed until 2013, and from this year onwards, due to the necessity of the subject, it shows an upward trend in research. the research clusters were classified into 9 clusters based on the bibliometric analysis of the subject, the keyword social responsibility accounting in the central core and at a close distance to it other big nodes such as: sustainable development, sustainability reports, decision making, environmental, social and governance accounting, esg measurement, it introduced esg accounting, green accounting, social responsibility measurement, etc. the united states of america with 271 documents, bucharest university of economic studies from romania with 16 documents, business, management and accounting with 31.8% and chu researchers with 9 studies were recognized as the most used in this research field.conclusion: the present study, by understanding the intellectual and conceptual structure of social responsibility accounting, reveals emerging issues such as climate change, sustainability reporting, internal control, accountability and esg.contribution: the results, while drawing a perspective for researchers, can be the basis for the policy of scientific institutions in line with the optimal management of research activities in this field. also, the current study can be efficient for standard-setting institutions, investors and creditors.