ارزیابی و جایگاه روش‌های تحقیق جزءنگر و جامع‌نگر اسلامی مخاطبین خاص: محققین و هنرمندان رشته‌های هنری و معماری و شهرسازی

روش تحقیق مناسب و مطلوب مهم‌ترین عامل هدایت انسان‌ها به ادراک و کشف عالم وجود، حقایق عالم و آدم، ارتباط آن‌ها و زمینه‌ساز سیر و صیرورت متعالی انسان‌ها و ضامن سعادت و جاودانگی آن‌هاست. متاسفانه در قرون اخیر، فرهنگ غربی با جدایی از مکاتب الهی و رویکرد صرفاً مادی به عالم و آدم و حیوان‌پنداری انسان‌ها، روش تحقیق جزءنگر، یعنی حسی، تجربی، غریزی و آماری را در مراکز آموزشی و پژوهشی جهان حاکم نموده است. این روش در شناخت علل مادی و صوری پدیده‌ها در عالم طبیعت موفق است. به همین دلیل نیز توفیق انقلاب صنعتی و تولید قدرت و ثروت را برای کشورهای غربی به‌قیمت غارت و استعمار و برده‌داری سایر کشورها ایجاد نمود، البته با گسترش ازخودبیگانگی و مسخ مردم جهان و ایجاد بحران محیط زیست، تضاد طبقاتی غنی و فقیر، افسردگی، یاس و افزایش خودکشی و غیره. در نقطۀ مقابل، خداوند متعال با ارسال همۀ پیامبران الهی به امتیاز خاص عقلانی و روحانی انسان‌ها نسبت به حیوانات تاکید و با ارائۀ منابع و مبانی خطاناپذیر، یعنی قرآن و سنت معصومین، روشی را در تحقیق ارائه نموده‌اند که به‌خصوص متضمن تبیین سیر و صیرورت متعالی و جاودانۀ انسان‌ها و حیات طیبۀ آن‌هاست و به آن روش تحقیق کل‌نگر و همه‌جانبه‌نگر اسلامی می‌گوییم. در این مقاله ضمن ارزیابی و مقایسه و تبیین جایگاه دو روش فوق، از طریق روش‌های استدلال منطقی و تفسیری مبتنی بر منابع خطاناپذیر اسلامی، یعنی قرآن و احادیث معتبر، مبانی خودمان را اثبات می‌نماییم. اصلاح دروس روش تحقیق در دانشگاه‌ها از مقدمات اصلی و ضروری برای اسلامی کردن دانشگاه‌ها و تحقق راهبرد مقام معظم رهبری در ایجاد تمدن نوین اسلامی با هویت اسلامی-ایرانی و پرهیز از رویکرد ترجمه و تقلید از فرهنگ ناقص، منحرف، ضدانسانی و ضدتکاملی غربی است.

evaluation and positioning of islamic particularist and holistic research methods; target audience: researchers and practitioners in the fields of arts, architecture, and urban planning

a suitable and effective research methodology is a primary guide for humankind in understanding and uncovering the nature of existence, the truths of “the world and humanity,” and their interconnections, ultimately facilitating humanity’s journey toward higher purpose and ensuring their lasting well-being and eternity. unfortunately, in recent centuries, western culture, having distanced itself from “divine doctrines” and adopting a strictly materialistic approach to “the world and humanity” that views human beings through an animalistic lens, has established a “particularist” research method—rooted in “sensory, empirical, instinctual, and statistical” approaches—within educational and research institutions globally. this methodology excels in identifying the “material and formal” causes of natural phenomena, enabling the industrial revolution and fostering “power and wealth” for western countries, often at the cost of “exploitation, colonization, and enslavement of other nations.” however, these advancements have simultaneously led to “alienation and dehumanization of people worldwide,” creating environmental crises, class conflicts, depression, hopelessness, and rising suicide rates, among other issues. in contrast, the almighty, through the mission of all his prophets, has highlighted the unique “rational and spiritual” attributes of humans that distinguish them from animals. by providing infallible sources and foundations—namely, the “quran and the traditions of the infallible”—he has introduced a research approach that emphasizes the “holistic and all-encompassing islamic” methodology, which is primarily oriented toward explaining humanity’s “elevated and eternal journey” and the achievement of a virtuous life. this article evaluates, compares, and contextualizes the above two methods by employing “logical reasoning and interpretive” techniques based on the infallible islamic sources of the “quran and authentic traditions.” reforming research methodology courses in universities is a critical and essential step toward the islamization of universities, aligning with the supreme leader’s strategic vision of “establishing a new islamic civilization with an islamic-iranian identity” and avoiding the “translation and imitation” of western culture, which is incomplete, deviant, anti-humanistic, and counter-evolutionary.