تبیین اصول طراحی خانه مطلوب از منظر اسلام (در گستره آیات قرآن و روایات) (بررسی 7 نمونه از خانه‌های معاصر کسب کننده جایزه معمار در ایران)

چیستی و چگونگی طراحی خانه در آموزه‌های اسلامی، محمل و منشا مباحث گسترده و دنباله‌داری است که نیازمند تعمق در منابع ارائه‌کننده این آموزه‌هاست. قرآن کریم و روایات ائمه معصومین(علیهم‌السلام) از جمله منابع اصیل و بنیادین در تشریح رویکرد اسلام به ویژگی‌های خانه مطلوب ساست. این پژوهش با رویکرد اسلامی و مبتنی بر منابع عقل و نقل با روش استدلال منطقی و تفسیری- تحلیلی است. در این راستا، طراحی معماری 7 نمونه از خانه‌های معاصر در  ایران که جایزه معمار را در سال‌های مختلف کسب کرده‌اند،  بررسی شده و میزان توجه طراحان به ویژگی‌های یک خانه مطلوب از دیدگاه اسلام ارزیابی خواهد شد. اصول برخاسته از مبانی این پژوهش و قابل مشاهده در ساختار خانه مطلوب که بازتاب آن در نمونه‌های موردی بررسی خواهد شد به قرار زیر است: 1. اصل ایجاد آرامش، سکون و امنیت در خانه در برابر سایر فضاهای شهری، 2. اصل حفظ همگونی ظاهری و عدالت اجتماعی و عدم ظهور اختلاف طبقاتی، 3. اصل لزوم توجه به حقوق همسایگی، 4. اصل پاسخگویی به نیازهای ساکنین با توجه به ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی با رعایت عدالت، 5. اصل رعایت حریم و کنترل دید در طراحی خانه، 6. اصل توجه به هویت ایرانی-اسلامی، 7. اصل اولویت‌بندی و ارزش‌گذاری فضاها، 8. اصل استفاده از مواهب طبیعی و همساز با اقلیم و ارتباط با طبیعت. در نهایت نتایج به دست آمده نشان از آن دارد که، هر کجا در محتوا و کالبد توجه به آموزه‌های اسلامی متناسب با مقتضیات زمانی و مکانی صورت گرفته، اثری با هویت اصیل، کارآمد و ماندگار بر جای مانده است.

explaining the principles of designing a desirable house from the perspective of islam

designing a house according to islamic teachings has been a subject of extensive and continuous discussions. it requires meditating on the sources that provide these teachings. the holy qur’an and the traditions of the infallible imams (peace be upon them) are among the original and fundamental sources that explain islam’s approach to the characteristics of a desirable home. this research takes an islamic approach based on the sources of reason and narration, using logical reasoning and interpretation-analysis.in this regard, the architectural design of seven award-winning contemporary houses in iran has been examined. this study evaluates the extent to which designers consider the features of a desirable house from the perspective of islam. the principles arising from the foundations of this research and visible in the structure of the ideal home, as reflected in the case examples, are as follows: 1.creating peace, tranquility, and security in the home compared to other urban spaces. .preserving homogeneity, social justice, and the absence of class differences. 3.attending to the rights of neighbors. 4.responding to the needs of residents according to their social and cultural characteristics while respecting justice. 5.privacy and view control in house design. 6.paying attention to the iranian-islamic identity. 7.prioritizing and valuing spaces. 8.connecting with nature and using natural gifts compatible with the climate. in conclusion, the results show that wherever attention has been paid to islamic teachings according to the requirements of time and place, a work with an original, efficient, and lasting identity has been created.