فرآیند طراحی‌ معماری برمبنای حکمت‌متعالیه؛ بررسی تاثیر قاعده‌ی بسیط‌الحقیقه‌ی ملاصدرا بر فرآیند طراحی‌ معماری

بساطت وجودیِ معماری می‌تواند تلائم و هماهنگی بین عرصه‌ی محیط زندگی انسان (معماری)، عرصه‌ی درون و نفس انسان (عرصه انسان‌شناختی و خودشناسی) و عرصه‌ی هستی و واقعیت (عرصه‌ی هستی‌شناختی) را برقرارسازد؛ و این مهم در بستر حکمت‌متعالیه، خصوصا قاعده‌ی «بسیط‌الحقیقه» ساری و جاری است. این‌مقاله به‌طورخاص در زمینه‌ی دانش فرآیند طراحی ‌معماری انجام ‌گردیده و در پی بررسیِ نحوه‌ی تاثیر این حکمت بر فرآیند طراحی ‌معماری است و با استفاده از متدولوژی استدلال منطقی و تحلیل محتوای کیفی و مطالعه‌ی اسناد کتابخانه‌ای و نیز با هدف حصول روشی معرفت‌شناسانه و هستی‌شناسانه، در ابتدا مروری بر فرآیندهای ‌طراحی‌ معماری موجود و استخراج مولفه‌های مربوطه دارد؛ پس ‌از آن با بررسی مبانی حکمت‌متعالیه، جهت شناخت‌شناسی صدرایی گام بر می‌دارد و اقدام ‌به تطبیق مولفه‎‌‌های بدست‌آمده با مولفه‌های متناظر در مدل‌های فرآیند طراحی‌ معماری کرده و سپس چگونگی تاثیر مبانی اخذشده از حکمت‌متعالیه بر روی فرآیندهای ‌طراحی را بیان‌ می‌دارد. نتیجه‌ آنکه بساطت نفس نسبت‌به قوای مادونش، محاط در بساطت «واجب‌الوجود» نسبت‌به کل نظام هستی است و ازآنجا که معماری نیز فعلِ قوای نفس ازجمله قوه‌ی خیال می‌باشد؛ محاط در بساطت نفس مطرح ‌می‌گردد و این مهم در بستر قاعده‌ی «بسیط‌الحقیقه‌ی» ملاصدرا رخ‌ می‌دهد و پیامد آن فرآیند طراحی ‌صدرایی است؛ لذا می‌توان ‌گفت؛ ‌آنچه تاکنون، در فرآیندهای طراحی رایج مسکوت‌مانده؛ بحث نفس و نحوه‌ی تاثیر آن بر مدل‌های موجوداست که می‌تواند به‌روندِ افقی مدل‌های فرآیندطراحیِ موجود، سیری عمودی از عالم ماده به خیال و عقل ببخشد.

architectural design process based on transcendent wisdom, investigating the effect of mulla sadra’s basit al-haqiqa rule on architectural design process

the existential simplicity of architecture can establish harmony between the field of the human living environment (architecture), the field of the human inner self and soul, and the field of existence and reality (ontological field). this concept is more important in the context of transcendental wisdom, especially under the rule of “simple al-haqiqah.” using a combination of library documents, logical reasoning methodology, and qualitative content analysis, the author initially reviews the existing literature. subsequently, by examining the foundations of transcendental wisdom, the author takes a step towards sadra’s epistemology. the goal is to match the obtained components with the corresponding components in architectural design process models and to explain how these foundations from transcendental wisdom affect the design processes.the result demonstrates that the simplicity of the soul, about its internal powers, is encompassed by the simplicity of the necessary being about the entire system of existence. since architecture is a function of the powers of the soul, including the power of imagination, the simplicity of the self is thus elevated. this crucial concept is framed within mulla sadra’s “basit al-haqiqa” rule, the most fundamental principle in the realm of ontology and epistemology that embraces plurality with the appearance of unity in multitudes. consequently, this principle influences sadra’s design process.