تاثیر جنگل ‌کاری با گونه‌های مختلف بر مقدار ترسیب کربن در منطقۀ نیمه استپی سنندج

پژوهش حاضر به‌ منظور ارزیابی تاثیر جنگل ‌کاری با گونه ‌های پهن ‌برگ، سوزنی ‌برگ و آمیخته بر مقدار ذخیره و ترسیب کربن در عرصه ‌های جنگل‌کاری شده40 سالۀ منطقۀ سرنجیانه سنندج انجام شد. تیمارهای بررسی شده در توده‌های 40 ساله خالص سرو نقره‌ای (.cupressus sempervirens l)، زبان گنجشک (.fraxinus rotundifolia mill) و آمیخته (f. rotundifolia) و اقاقیا (.robinia pseudoacacia l) همراه با مراتع مجاور شاهد انتخاب شد. نمونه‌برداری خاک از عمق صفر تا cm30، زیست توده هوایی، زیرزمینی و لاشبرگ به‌ صورت نظام‌ مند-تصادفی در توده‌های جنگل‌کاری و مرتع مجاور انجام شد و مقدار کربن ترسیب شده در زیست ‌تودۀ اندام هوایی و زیرزمینی، لاشبرگ و خاک اندازه‌گیری شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ ها از تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد جنگل کاری موجب افزایش ذخیره کربن آلی نسبت به مرتع شده است. مقدار ذخیرۀ کربن آلی کل در مرتع شاهد باton ha-1yr-1 49.05 دارای تفاوت معنی دار با توده‌ های دیگراست. بیشترین مقدار ذخیره کربن آلی مربوط به توده c. sempervirens معادل ton ha-1yr-1 95.26 بود. در توده آمیخته با مقدارton ha-1yr-181.61 و توده f. rotundifolia معادل ton ha-1yr-174.84 تفاوت معنی‌داری از نظر ذخیره کل کربن آلی در واحد سطح مشاهده نشد. نرخ سالانۀ ترسیب کربن در واحد سطح بوم‌ سازگان جنگل‌کاری سرنجیانه سنندج در توده‌‌ c. sempervirens ton ha-1yr-11.15، در توده آمیخته ton ha-1yr-1 0.82 و در توده f. rotundifolia معادل ton ha-1yr-10.63 برآورد شد. نتایج این پزوهش نشان دهد که توان ترسیب کربن در گونه‌های درختی مختلف با یکدیگر متفاوت است و در مناطق نیمه خشک استان کردستان و مناطق مشابه، کشت گونه‌ های سوزنی برگ به دلیل نیاز آبی کمتر، نسبت به گونه‌های پهن برگ برای افزایش نرخ ترسیب کربن ارجحیت دارد. البته به دلیل غیر بومی بوده برخی از سوزنی برگان، در بکارگیری آنها در اجرای پروژه ‌های جنگل کاری، دیگر جنبه‌ های بوم‌ شناختی کشت این گونه‌ ها می‌ باید مد نظر قرار گیرد.

the effect of afforestation with diverse species on carbon sequestration in semi-arid areas of kurdistan province (case study: sanandaj)

this study aimed to evaluate the impact of afforestation with broadleaf, coniferous, and mixed species on carbon sequestration rates in 40-year-old afforested areas of the sarnjianeh region, sanandaj. the treatments included pure stands of cupressus sempervirens and fraxinus rotundifolia, as well as a mixed stand of f. rotundifolia and robinia pseudoacacia. soil samples (0–30 cm depth) were collected alongside measurements of aboveground, belowground, and litter biomass within the afforested stands and an adjacent rangeland. carbon sequestration in the aboveground and belowground biomass, litter, and soil was quantified. data analysis was performed using one-way analysis of variance (anova) and duncan’s test in spss software. results revealed that afforestation significantly enhanced organic carbon storage compared to rangelands. the total organic carbon storage in the control rangeland was 49.05 tons ha⁻¹ yr⁻¹,which was significantly lower than the afforested stands. the highest organic carbon storage was observed in the c. sempervirens stand, at 95.26 tons ha⁻¹ yr⁻¹. no significant difference was detected between the mixed stand (81.61 tons ha⁻¹ yr⁻¹) and the f. rotundifolia stand (74.84 tons ha⁻¹ yr⁻¹) regarding total organic carbon storage. the annual carbon sequestration rates per unit area were estimated at 1.11 tons ha⁻¹ yr⁻¹ for the c. sempervirens stand, 0.82 tons ha⁻¹ yr⁻¹ for the mixed stand, and 0.163 tons ha⁻¹ yr⁻¹ for the f. rotundifolia stand. the findings demonstrate that mixed-species afforestation promotes greater carbon sequestration compared to monoculture stands of fraxinus due to species diversity. furthermore, the study highlights the varying carbon sequestration potentials of different tree species. coniferous species, such as c. sempervirens, exhibit higher carbon sequestration rates than broadleaf species, making them more suitable for semi-arid regions like kurdistan province. however, given that some conifers are non-native, careful consideration of their ecological impacts is essential when incorporating them into afforestation projects.