بازنگری طبقه‌بندی اقلیمی کشور ایران بر پایۀ متغیرهای اقلیمی

هدف پژوهش حاضر تعیین تنوع اقلیمی کشور ایران بر پایۀ متغیرهای ضریب خشکی هوا، شرایط دمای سردترین و گرم ترین ماه سال و همچنین پراکنش بارندگی در دورۀ گرم و سرد سال است. به این منظور، میانگین ماهانه و سالانۀ دمای هوا، بیشینه و کمینۀ دمای هوا، تبخیر و تعرق پتانسیل و بارش 303 ایستگاه‌ هواشناسی در گسترۀ کشور ایران فراهم شد. در آغاز ضریب خشکی سالانۀ هر محل به کمک شاخص خشکی توصیه شده برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (unep) محاسبه شد. سپس ویژگی ‌های دمای هوای گرم ترین و سردترین ماه سال کد گذاری شد. نتایج نشان دهنده تنوع اقلیمی بسیار زیاد در گسترده کشور ایران است. در این مدل، اقلیم ایران به 27 طبقه تقسیم می ‌شود. بر پایۀ شاخص خشکی هوا، کشور ایران دارای هفت اقلیم است. تعداد 30 شهر دارای اقلیم فراخشک است. این طبقه اقلیمی دارای سه قلمرو آب و هوایی است و حدود 3/4% مساحت کشور را اشغال کرده است. اقلیم خشک با 5پنج قلمرو آب و هوایی، حدود 23/7% کشور را در بر گرفته و بر 95 شهر تسلط دارد. اقلیم نیمه خشک با شش قلمرو آب و هوایی، حدود 39/6% را در بر گرفته و بر 113 شهر سایه انداخته است. اقلیم خشک نیمه مرطوب با 4 قلمرو آب و هوایی و حدود 17/3% بر 30 شهر سیطره دارد. تعداد 9 شهر دارای اقلیم نیمه مرطوب و با سه قلمرو آب و هوایی حدود 8/9 % را به خود اختصاص داده است. اقلیم مرطوب با چهار قلمرو آب و هوایی و حدود 5/8% بر 13 شهر حاکم است. اقلیم بسیار مرطوب با دو قلمرو آب و هوایی حدود 1/3% را به خود اختصاص داده و نمایندۀ طبقه اقلیمی 12 شهر است.

Review of Iran’s Climatic Zoning Based on Some Climate Variables

In this study, the average climate data of meteorological stations including temperatures of the warmest and coldest months of the year, precipitation regime, potential evapotranspiration and UNEP aridity index has been used to map Iran’s climate zones. In this regard, climate variable of air temperature, relative humidity, potential evapotranspiration, and precipitation characteristics of 303 meteorological stations throughout Iran was used on monthly and annual time’s scales. The annual aridity index in each site was calculated using the United Nations Environment Program (UNEP) index. Then, the temperature characteristics of the warmest and coldest months of the year were coded. Results show a very high climatic diversity throughout Iran. In this model, Iran’s climate was divided into 27 categories. Based on aridity index, Iran has seven climates zones. There are 30 cities with hyperarid climate. This climate type has three climate territories and occupies about 3.4 percent of the country’s territory. The arid zone with five climate territories cover about 23.7 percent of the country and dominates 95 cities. The semiarid climate with 6 climatic territories accounts for about 39.6 percent and dominates 113 cities. The dry subhumid zone with four climate territories and covers about 17.3 percent and dominates 30 cities. Nine cities have a semihumid climate with three climatic territories which accounts for about 8.9%. The humid climate with four climate territories covers about 5.8 % and dominates 13 cities. The very humid climate with 2 climatic territories accounts for about 1.3% and represents the climate type of the 12 cities.