امکان‌سنجی مواجهه جمهوری اسلامی ایران با جنایات بین‌المللی رژیم صهیونیستی از رهگذر الحاق به اساسنامه رم با نگرشی به ملاحظات فقهی شورای نگهبان

تامین تکرار جنایات بین‌المللی اسرائیل، به‌ویژه پس از عملیات طوفان‌الاقصی در مهر 1403، بار دیگر لزوم ایجاد زمینه مقابله با این دسته از جنایات را در محافل حقوقی ایران مطرح ساخت. از این ‌رو پیشنهاد الحاق به معاهده موسس دیوان بین‌الملل کیفری به ‌عنوان یکی از راهکارهای پیش رو ارائه شد. این نوشتار با توجه به نقش تاریخی شورای نگهبان در شکل‌دهی به قواعد الحاق ایران به معاهدات بین‌المللی به این سوال پاسخ می‌دهد که در صورت اتخاذ تصمیم برای تصویب اساسنامه دیوان الحاق به این معاهده با چه ملاحظات فقهی روبه‌رو خواهد شد؟. مراد از ملاحظات فقهی، ایراداتی است که شورا در طول سالیان پس از انقلاب اسلامی در نظارت شرعی خود در الحاق به معاهدات و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی ابراز کرده است. از این‌ رو نوشتار پیش ‌رو ضمن بررسی نقش شورا در این رابطه ایرادات احتمالی شورا از قبیل نفی سبیل و سلطه، تفاوت عناوین مجرمانه، تفاوت نظام سزادهی و مجازات، و اعانت به ظلم را به صورت تطبیقی میان نظرات شورا و اساسنامه بررسی می‌کند. مبتنی بر این ایرادات بنیادین و نیاز توامان ایران به برخورداری از دستاویزی حقوقی برای مقابله با جنایات بین‌المللی، رهیافت این مقاله طراحی الگوی تقنینی داخلی برای جرم‌انگاری جنایات بین‌المللی مبتنی بر نیازها و زمینه‌های داخلی و هم‌سو با خطوط کلی قواعد حقوق بین‌الملل کیفری است؛ الگویی که امکان پیگرد قضایی جنایات بین‌المللی نظیر آنچه در غزه به وقوع پیوست را از منظر حقوق بین‌الملل برای محاکم ایران میسر می‌سازد.

feasibility of confronting the islamic republic of iran with the international crimes of the zionist regime through accession to the rome statute according to the jurisprudential considerations of the guardian council

the repetition of israel’s international crimes, especially after the “al-aqsa storm” operation in october 2023, once again brought up the need to deal with this type of crimes in iran’s legal circles. therefore, the proposal to join the statute international criminal court was presented as one of the solutions. considering the historical role of the guardian council in shaping the rules of iran’s accession to international treaties, this article answers the question that if a decision is taken to ratify the statute of the court, what jurisprudential obstacles will iran’s accession to this treaty face? jurisprudential obstacles are meant the obstacles that the council has expressed during the years after the revolution in its shariah-supervision in joining international treaties and agreements. therefore, while investigating the role of the council in this regard, the following article examines possible objections of the council, such as nafy-i sabīl (negation of domination), the difference in criminal titles, the difference in the system of punishment, in a comparative manner between the opinions of the council and the provisions of the statute. based on these fundamental problems and iran’s need to have a legal basis to deal with international crimes, the conclusion of this article is to design a domestic legislative model for the criminalization of international crimes based on domestic needs and contexts and in line with the general rules of international criminal law; a model that makes it possible for iran’s courts to prosecute international crimes such as what occurred in gaza from the perspective of international law.