تحلیل متن‌شناختی آیات سوره قیامت بر اساس نظریه کنش‌گفتار جان سرل

مطالعات قرآنی با تکیه‌ بر روش‌های نوین می‌تواند به گشودن افق‌های جدید معنایی منجر شود. از مهم‌ترین نظریه‌های حوزه کاربردشناسی زبان نظریه کنش گفتار است. پژوهش حاضر به بررسی آیات سوره قیامت باتکیه‌بر نظریه کنش گفتار جان‌ سرل می‌پردازد. جان سرل معتقد است گفتار به‌مقتضای سیاق دربردارنده کنش‌های مختلفی است. او پنج کنش گفتار اظهاری، عاطفی، اعلامی، تعهدی و ترغیبی را تعریف کرده است. کارکرد مهم کنش گفتار عبارت است از استخراج لایه‌های نهفته و ضمنی صورت زبانی. نوع این پژوهش کیفی و روش آن تحلیل محتوا است. در سوره قیامت کنش گفتارهای سرل هم به شکل مجزا و هم ترکیبی به‌کاررفته است. کنش گفتار اظهاری با 12 تکرار بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده و برای تبیین قطعیت معاد، توضیح رویدادهای قبل از قیامت، گزارش وضعیت مومنان و کافر در قیامت و اثبات هدفمندی خلقت انسان از کنش اظهاری استفاده شده است. بعد از آن به ترتیب کنش‌ اظهاری–عاطفی با 4 تکرار، کنش اعلامی با 3 تکرار، کنش‌های ترغیبی و تعهدی و ترغیبی–اظهاری هر یک با 2 تکرار و در آخر عاطفی - اعلامی با 1 تکرار در رتبه‌های دوم تا پنجم قرار دارند.

a textual analysis of surah al-qiyāmah based on john searle's speech act theory

the application of modern analytical approaches to qur'anic studies can open new horizons for semantic interpretation. among the major theories in language pragmatics is john searle's speech act theory. this study examines surah al-qiyāmah in light of searle's speech act theory. according to searle, speech performs different kinds of actions depending on its context. he identifies five categories of speech acts: assertives, expressives, declarations, commissives, and directives. a major function of speech act theory is to reveal the implicit and underlying layers of linguistic meaning. this qualitative study employs content analysis to examine the speech acts found in surah al-qiyāmah. the findings indicate that searle's speech acts occur both independently and in combination throughout the surah. assertive speech acts, with 12 occurrences, are the most frequent and are used to affirm the certainty of the resurrection, describe the events preceding the day of resurrection, report the condition of believers and unbelievers on that day, and demonstrate the purposeful nature of human creation. these are followed by assertive–expressive combinations (4 occurrences), declarations (3 occurrences), directives, commissives, and directive–assertive combinations (2 occurrences each), while expressive–declaration combinations occur only once.