مطالعه نشانه‌معناشناسی داستان حضرت موسی و فرعون بر اساس نظام کنشی شوشی گریماس

الگوی نشانه‌معناشناسی گریماس یکی از مدل‌های بنیادین در نشانه‌شناسی ساختاری است که بر پایه تقابل‌های دوتایی و قوله‌های معنایی استوار بوده و امکان کاوش لایه‌های ژرف متون روایی را فراهم می‌کند. این مدل زبان را به عنوان شبکه‌ای پویا از روابط معنایی می‌بیند و نظریه نشانه گفتمانی را به عنوان رویکردی نوین معرفی می‌نماید که رابطه دال و مدلول را به جریانی سیال و چندبعدی تبدیل کرده و تولید معانی جدید، زمینه‌مند و چندلایه در متن را تسهیل می‌بخشد.در پژوهش حاضر، روایت موسی (ع) و فرعون در قرآن کریم – به عنوان یکی از پرتکرارترین داستان‌های هدایت‌گر که در سوره‌های متعددی همچون بقره، اعراف، طه و قصص آمده – در چارچوب معناشناسی گفتمانی و با بهره‌گیری از الگوی کنشی شوشی گریماس تحلیل شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است؛ داده‌ها از آیات مرتبط جمع‌آوری شده و عناصر کنشی شش‌گانه (کنش‌گزار، کنش‌گر، کنش‌پذیر، موضوع ارزشی، کنش‌یار و کنش‌برانداز) شناسایی و در سیستم شوشی (زیرسیستم ارزشی مانند مربع معنایی هدایت/ضلالت) بررسی می‌شوند تا پویایی روایت آشکار گردد. یافته‌ها حاکی از آن است که این روایت، مبتنی بر نظام‌های مکمل کنشی و شوشی، گفتمان هدایت الهی را از طریق کنش موسی و معجزات به عنوان یاری‌گر اثبات می‌کند، گفتمان بت‌پرستی و استکبار فرعونی را نفی نموده و شکست باطل در برابر حق را به عنوان نقطه اوج ساختار روایی برجسته می‌سازد.

a semiotic-semantic analysis of the qur'anic narrative of moses and pharaoh based on greimas's actantial model

greimas's semiotic-semantic model is one of the foundational frameworks in structural semiotics. based on binary oppositions and semantic categories, it facilitates the exploration of the deeper layers of narrative texts. the model conceptualizes language as a dynamic network of semantic relations and introduces discursive semiotics as an approach that reconceptualizes the relationship between the signifier and the signified as a fluid, multidimensional process, thereby enabling the generation of new, context-sensitive meanings. the present study analyzes the qur'anic narrative of moses and pharaoh within the framework of discursive semantics using greimas's actantial model. adopting a descriptive-analytical approach, the study examines the narrative by identifying the actantial roles and the underlying semantic relations that shape its discourse. the findings indicate that the narrative is organized around a coherent actantial structure that affirms the discourse of divine guidance, negates the discourse of idolatry and pharaoh's tyranny, and ultimately highlights the triumph of truth over falsehood.