سناریو نگاری توسعه بلند مدت مناطق آزاد مرزهای غربی کشور مطالعه موردی: منطقه آزاد مهران

زمینه و هدف: مدل ‌های سنتی مناطق آزاد با چالش‌ های جدید مواجه شده‌اند و افزایش عدم قطعیت‌های سیاسی و اقتصادی، نظیر تغییرات در سیاست‌های تجاری، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی را تحت تاثیر قرار داده است. این پژوهش به بررسی سناریوهای منطقه آزاد مهران و شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی این منطقه آزاد پرداخته است. روش: این مطالعه از روش سناریو نگاری برای تحلیل آینده‌های ممکن منطقه آزاد مهران استفاده کرده است. به‌منظور امتیازدهی به اهمیت و عدم قطعیت پیشران‌ها دلفی آنی با مشارکت 70 نفر از خبرگان مربوطه و کارشناسان بومی توسعه مناطق آزاد اجراشده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان‌دهنده پنج سناریوی نهایی برای منطقه آزاد مهران هستند که طیفی از وضعیت‌های مختلف را پوشش می‌دهند. سناریوی اول رونق کامل و تبدیل مهران به یک‌قطب بین‌المللی را پیش‌بینی می‌کند. سناریوی دوم بدترین حالت ممکن را با چالش‌های امنیتی و اقتصادی ترسیم می‌کند. سناریوی سوم بر اهمیت فناوری و نوآوری تاکید دارد. سناریوی چهارم مشکلات زیست‌محیطی و اقتصادی را برجسته می‌کند، درحالی‌که سناریوی پنجم بر رشد محلی و تمرکز بر یک صنعت خاص متمرکز است. نتایج: نتایج نشان می‌دهد که آینده منطقه تحت تاثیر عدم قطعیت‌های بحرانی شامل: آینده روابط ایران و آمریکا، آینده روابط ایران و عراق، وضعیت عبور مسیرهای تجاری کلان شرق به غرب، و آینده روابط عراق و آمریکا، قرار دارد. ترکیب این عدم قطعیت‌ها منجر به سناریوهای مختلفی می‌شود که این سناریوها نمایانگر تنوع احتمالات آینده منطقه آزاد مهران هستند.

long-term development scenarios for free trade zones in western border areas of iran: a case study of mehran free trade zone

background and aim: traditional models of free trade zones are facing new challenges, influenced by increasing political and economic uncertainties such as changes in trade policies, investment trends, and economic activities. this study explores scenarios for the mehran free trade zone and identifies the challenges and opportunities ahead for this region.methodology: this research employs scenario planning to analyze possible futures for the mehran free trade zone. a delphi anisotropic method was used to evaluate the significance and uncertainty of drivers, engaging 70 experts and local specialists in free trade zone development.characteristics, such as its position on pilgrimage routes and east-west trade corridors, add complexity and uncertainty to its future decision-making. this study identified 53 drivers within the steep model using the delphi method, leading to five plausible scenarios for the mehran free zone’s future, emphasizing the significance of foresight in shaping resilient and sustainable strategies for ftz development.