تطبیق صورت و معنای آیه 137 سوره بقره در آرایه‌های تزئینی بناهای تاریخی- مذهبی استان یزد

آیه 137 سوره بقره، با عبارت «فسیکفیکهم الله و هو السمیع‌العلیم» در تزئینات وابسته به معماری بناهای مسجد جامع یزد، بقعه سید رکن‌الدین و مجموعه سلطان محمودشاه بُندَرآباد یزد دیده می‌شود. ساختار بصری خاص این آیه در تزئینات سه بنا، ضرورت انجام پژوهش حاضر را ایجاب کرده است. اهداف شامل شناسایی صورت و معنای آیه 137 سوره بقره در تزئینات سه بنا و شناسایی مکان قرارگیری آیه در بناها و تاثیرات مکان آیه بر معنای آن می‌باشد. پرسش‌ها عبارتند از: 1- آیه 137 سوره بقره در تزئینات بناهای مسجد جامع یزد، بقعه سید رکن‌الدین و مجموعه سلطان محمودشاه بُندَرآباد یزد دارای چه صورت و معنایی است؟ 2- این آیه در کدام بخش‌های این بناها به‌کار رفته و این مکان قرارگیری چه تاثیراتی بر معنای آن داشته است؟ در پژوهش اطلاعات کتابخانه‌ای، اسنادی و تصویری به شیوه‌ توصیفی- تحلیلی با رویکرد تطبیقی بررسی شده و صورت و معنای آیه 137 سوره بقره در تزئینات بناهای نام‌برده، مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهد مفاهیم خالق مطلق، ناظر کل، لزوم به پا داشتن نماز و حرب با شیطان، نائل شدن به مقام جاودانگی در بهشت، توحید و معاد اهداف اصلی هنرمندان در طراحی و ساخت تزئینات بناها بوده است.

comparison of the form and meaning of verse 137 of surah al-baqarah in the decorative embellishment s of historical-religious buildings of yazd province

verse 137 of surah al-baqarah, with the phrase fasikfikham allah wa hu al-sami al-aleem can be seen in the decorations related to the architecture of yazd jame mosque, seyyed ruknuddin mausoleum, and sultan mahmudshah complex in bandarabad, yazd. the special visual structure of this verse in the decorations of three buildings necessitates the need to conduct the present research. the objectives include identifying the form and meaning of verse 137 of surah al-baqarah in the decorations of three buildings and identifying the location of the verse in the buildings and the effects of the location of the verse on its meaning. the questions are: 1- what form and meaning does verse 137 of surah baqarah have in the decorations of yazd jame mosque, seyyed ruknuddin mausoleum and sultan mahmudshah bandarabad complex in yazd? 2- in which parts of these buildings is this verse used and what effects did this location have on its meaning? in the research, library, documentary and visual information was analyzed in a descriptive-analytical way with a comparative approach and the form and meaning of verse 137 of surah al-baqarah in the decorations of the mentioned buildings were compared. the results show that the concepts of the absolute creator, the overseer of the whole, the need to pray and fight with the devil, to achieve the status of immortality in heaven, monotheism and resurrection were the main goals of artists in the design and construction of building decorations.