تحلیل سخنان جعفر بن ابی‌طالب نزد نجاشی در بستر گفتمان‌های عصر نبوت

جهان جولان‌گاه و عرصه تنازع گفتمان‌هاست و در گام نخست، هر گفتمان تلاش دارد در قالب کلام، با سیطره بر دیگری، به خود و طرفدارانش هویت ببخشد و بر رقیب سیطره یابد.ظهور اسلام در قالب گفتمانی متفاوت در ابتدای قرن هفتم میلادی در برابر گفتمان بت‌پرستی و گذشته گرا در مکه، سبب تنازع شدید در جامعه آن روزگار حجاز شد تا آنجا که سران مکه برای غلبه بر گفتمان جدید و عدم اجازه سیطره‌یابی آن، در ابتدا با اتهام تاثیرپذیری پیامبر از مسیحیان و دادن القاب ناروا، سپس با آزار و شکنجه یاوران وی، سبب مهاجرت اجباری مسلمانان به سرزمین‌ حبشه شدند. سران قریش با فرستادن پیک به دربار نجاشی خواستار مقابله و بازگرداندن آنها شدند. سخنان نمایندگان این دو گروه در کاخ شاه حبشه نشان‌دهنده گفتمان‌ها و خرده گفتمان‌ها و بهره‌مندی هر یک از خرده گفتمان‌های پیرامونی برای غلبه بر دیگری است.این مقاله بر آن است در چهارچوب مباحث گفتمانی و با بهره‌گیری از کنش‌های بیانی و بلاغی (rhetorical figures) در چهارچوب مربع ایدئولوژی ون دایک (van dijk) نوع گفتمان‌ها و چگونگی کنشگری آن را توصیف، تفسیر و تبیین کند و نشان دهد که کلام در مقام یک رسانه چگونه با بهره‌مندی از این تمهیدات می‌تواند با همراه کردن خرده‌گفتمان‌های همسو، موجب سلطه بر گفتمان هرچند قدرتمند حریف گردد.رهیافت‌ این پژوهش نشان می‌دهد ‌گفتمان اسلام با سخنوری جعفر توانست با بیان آموزه‌های مشترک با خرده گفتمان‌های همسو و تمهیدات بلاغی و بیانی سبب سلطه بر گفتمان قدرتمند شرک و گذشته‌گرای جزیره العرب گردد.

analyzing the words of jafar ibn abi talib according to najashi in the context of the discourses of the age of prophethood

the world is a hotbed and an arena of discourse conflicts, and in the first step, each discourse tries to give itself and its followers an identity and dominate the rival in the form of words, by dominating the other.the emergence of islam in the form of a different discourse at the beginning of the 7th century ad against the pagan and past-oriented discourse in mecca caused a fierce conflict in the society of hijaz at that time to the extent that the rulers of mecca, in order to overcome the new discourse and not allow it to dominate, at first by accusing the prophet of being influenced by christians and giving him unjust titles, then by persecuting and torturing his helpers, caused the forced migration of muslims to the land of abyssinia. the leaders of quraysh sent messengers to the court of najashi and demanded to confront and return them. the words of the representatives of these two groups in the palace of the king of abyssinia show discourses and sub-discourses and the benefit of each of the surrounding sub-discourses to overcome the other.this article aims to describe, interpret and explain the type of discourses and how they are active in the framework of discourse topics and using rhetorical figures in the framework of van dijk’s square ideology and to show how the word as a media, by benefiting from these arrangements, can dominate the opponent’s discourse, even though it is powerful, by bringing together small discourses.the approach of this research shows that the discourse of islam with jafar’s rhetoric was able to dominate the powerful discourse of polytheism and retrospect of the arabian peninsula by expressing common teachings with aligned sub-discourses and rhetorical and expressive measures.