بررسی علل سیاسی - مذهبی افول تعامل علمای شیعه با دولت سلجوقیان(428-590ق)

ورود سلجوقیان به عرصۀ قدرت و سلطۀ آنان بر ایران و عراق، برای علمای شیعه نتایج ناگواری به‌همراه آورد. زیرا باعث شد تا برخی از آنان مورد اذیت و آزار قرارگرفته و طرد و تبعید شوند. همچنین حوزه علمی آنان در بغداد تعطیل گردید. در نتیجه تعامل علمای شیعه با دولت سلجوقیان بطور کلی قطع و رو به افول نهاد. این پژوهش سعی دارد با روش تحقیق تاریخی و شیوۀ توصیفی - تحلیلی متکی بر منابع دست اول و تحقیقات معتبر علمی نوین، علل و عوامل سیاسی - مذهبی افول تعامل علمای شیعه با دولت سلجوقیان را بررسی و تبیین می‌نماید. یافته‌های پژوهش حاکی از آنست که علل و عوامل متعدد سیاسی - مذهبی همانند، مذهب سلاطین سلجوقی، تلاش سلجوقیان در بهره برداری سیاسی و کسب مشروعیت، شرایط و موقعیت زمانی، بدبینی و کینۀ وزراء و دربایان نسبت به شیعیان و علمای شیعه، اختلافات مذهبی و شیعه ستیزی، حضور و نفوذ علمای اهل سنت در دربار سلجوقیان، حضور امیران و سرداران شیعه در دربار خلافت در عصر آل‌‌بویه، وحدت مذهبی دولت سلجوقیان و خلافت عباسی و اختلاف مذهبی شدید با شیعیان، توانمندی سیاسی سلجوقیان و عدم‌نیاز به شیعیان مهمترین علل افول و کم‌رنگ شدن، تعامل علمای شیعه با دولت سلجوقیان بودند. با این همه علمای شیعه شیوه تعاملی رو ادامه دادند و هرگز به تقابل با دستگاه خلافت نپرداختند.

investigating the political-religious reasons for the decline of the interaction of shiite scholars with the seljuk government (428-590 ah)

the entry of the seljuks into power and their monarchy over iran and iraq had unfortunate consequences for shiite scholars. because they were later asked to be harassed and rejected and exiled. their seminary in baghdad was also closed. as a result, the interaction of shiite scholars with the seljuk government was generally cut off and declined. this research tries to study and explain the reasons and reasons for the decline of the interaction of shiite scholars with the seljuk government by the method of historical research and descriptive-analytical method based on first-hand sources and valid new scientific researches. findings indicate that various political-religious causes and factors such as the religion of the seljuk sultans, the seljuks’ attempt at political exploitation and gaining legitimacy, the circumstances and time, pessimism and resentment of ministers and captives towards shiites and shiite scholars, religious differences and anti-shiism, the presence and influence of sunni scholars in the seljuk court, the presence of shiite princes and commanders in the caliphate court in the al-buwayh era, the religious unity of the seljuk government and the abbasid caliphate and severe religious differences with shiites, seljuk political power and lack of need for shiites. the decline was due to the interaction of shiite scholars with the seljuk government. however, the shiite scholars continued the interactive method and never confronted the caliphate.