عوامل موثر بر مناسبات سیاسی سلجوقیان کرمان و حکومت مرکزی (433 – 582 ق)

ترکمانان سلجوقی پس از شکست غزنویان در آوردگاه دندانقان (431 ق) با پیروی از سنت پادشاهی ایرانی – اسلامی بنیاد حکومتی را گذاشتند که به سلجوقیان بزرگ نامبردار شد. با این حال آنان ناگزیر بودند که بر اساس سنت‌های سیاسی ترکان بخش‌هایی از این سرزمین را به سران ترکمان واگذار کنند. اتخاذ این راهبرد موجب شکل‌گیری دودمان‌هایی شد که در قیاس با قدرت فائقه حکومت مرکزی به دودمان‌های محلی سلجوقی نامبردار شدند. سلجوقیان کرمان زودپاترین این دودمان‌ها بود که در سال 433 ق توسط عمادالدوله قاورد پایه‌گذاری شد. در دوره 149 ساله همزمانی میان این خاندان با حکومت مرکزی سلجوقی، مناسباتی میان طرفین برقرار شد. نوشتار حاضر تلاش دارد ضمن مشخص نمودن عوامل موثر بر شکل‌گیری این مناسبات، نحوه تاثیرگذاری این عوامل بر روابط دو حکومت را به روش تاریخی بررسی نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد هفت عامل موجب شکل‌گیری مناسبات میان دو حکومت شده است. چهار عامل، راهبرد‌های توسعه‌طلبانه سلجوقیان کرمان، کوشش سلاجقه کرمان برای دستیابی به مقام سلطان بزرگ سلجوقی، استقلال‌طلبی سلجوقیان کرمان و تلاش حکومت مرکزی برای براندازی سلاجقه کرمان موجب ایجاد تنش و واگرایی در مناسبات آن‌ها شده‌اند. منازعات جانشینی سلجوقیان کرمان، پیوندهای خونی و یورش غزان به کرمان نیز چهار عاملی بودند که در ایجاد همگرایی در مناسبات میان دو حکومت تاثیر داشته‌اند.

factors affecting the political relations between the seljuks of kerman and the central government (433-582 ad)

after the defeat of the ghaznavids in the battle of dandanegan (431 ad), the seljuk turkomans, following the tradition of the iranian-islamic kingdom, laid the foundation of a government that was named the great seljuks. however, they were forced to hand over parts of this land to the turkmen leaders based on the political traditions of the turks. the adoption of this strategy led to the formation of dynasties that were named seljuk local dynasties in comparison with the supreme power of the central government. the kerman seljuks were the earliest of these dynasties, which were founded in 433 ad by emad al-doleh qaward. during the 149-year period of coexistence between this family and the seljuk central government, relations were established between the parties. the present article tries to identify the factors influencing the formation of these relations, and examines the way these factors affect the relations between the two governments in a historical way. the findings of the research show that seven factors have caused the formation of relations between the two governments.  four factors, the expansionist strategies of the seljuks of kerman, the efforts of the seljuks of kerman to achieve the position of the great seljuks, the independence of the seljuks of kerman and the central government’s attempt to overthrow the seljuks of kerman have caused tension and divergence in their relations. the succession disputes of the seljuks of kerman, blood ties and ghozan’s attack on kerman were also four factors that had an effect on the convergence of relations between the two governments.