قیمت‌گذاری نرخ ضمانت سپرده بانک‌های ایران بر اساس مدل تلاطم تصادفی هستون و مقایسه آن با مدل بلک شولز

هدف از این پژوهش قیمت‌گذاری نرخ ضمانت سپرده تعدیل‌شده با ریسک بر اساس تئوری قیمت‌گذاری اختیار معامله است. بدین منظور داده های 12 بانک طی دوره زمانی 1398-1402 که در بازار سرمایه به‌طور مستمر فعالیت داشتند، جمع‌آوری و موردبررسی قرار گرفت. ابتدا نرخ ضمانت سپرده بنا به ریسک بازار مبتنی بر مدل بلک شولز کالیبره شد. نتایج حاکی از آن است که نرخ ضمانت سپرده بانک ها طی سال های موردبررسی متفاوت است. نتیجه مذکور این امر را تائید می کند که باید نرخ ضمانت سپرده هر بانک متناسب با ریسک آن اعمال و اجرا شود. بنا بر ادبیات موجود یکی از نارسایی های مدل بلک شولز فرض ثابت در نظر گرفتن واریانس است که می تواند دقت مدل را کاهش دهد. ازاین رو در این پژوهش باهدف انعکاس رفتار واقعی تر تلاطم بازار در مدل قیمت‌گذاری نرخ ضمانت سپرده، به بسط مدل بلک شولز بنا به تئوری قیمت‌گذاری اختیار معامله پرداخته شد. بدین منظور از مدل تلاطم تصادفی هستون به دلیل برخورداری از قابلیت انعطاف و پتانسیل آن برای اصلاح برخی سوگیری‌های تجربی موجود در مدل بلک شولز و انعکاس واقعی تر رفتار تلاطم بازار در مدل قیمت‌گذاری نرخ ضمانت سپرده استفاده شد. نتایج بیانگر آن است که مدل هستون بهتر می تواند رفتار تلاطم بازار را در مدل منعکس کند و مقادیر کالیبره شده دقیق تری را برای نرخ ضمانت سپرده هر بانک متناسب با ریسک آن ارائه دهد. 

deposit insurance pricing based on heston model and its comparison with black-scholes model

this study aims to price the risk-adjusted deposit insurance rate based on option pricing theory. for this purpose, 12 banks’ data that were continuously active in the capital market during the period 2020-2024 were collected and analyzed. first, the deposit insurance rate was calibrated based on market risk based on the black-scholes model. the results indicate that the bank’s deposit insurance rate varies during the years under study. the result above confirms that the deposit insurance rate of each bank should be applied and implemented in proportion to its risk. according to the existing literature, one of the shortcomings of the black-scholes model is considering the assumption of fixed variance, which can reduce the accuracy of the model. therefore, in this study, to reflect a more realistic behavior of market volatility in the deposit insurance rate pricing model, the black-scholes model was expanded based on option pricing theory. for this purpose, the heston stochastic volatility model was used due to its flexibility and potential to correct some of the empirical biases present in the black-scholes model and to more realistically reflect the behavior of market volatility in the deposit insurance rate pricing model. the results indicate that the heston model can better reflect the behavior of market volatility in the model and provide more accurate calibrated values for the deposit insurance rate of each bank in proportion to its risk.