بازخوانی و تحلیل دیدگاه قرآن‌پژوهان دربارۀ کشف علل حذف در فواصل قرآنی

یکی از گونه‌های تغییرات و دگرگونی‌ها در فواصل آیات که در قرآن به طور گسترده روی داده است، تغییر فواصل با بهره‏جویی از اسلوب حذف است. با توجه به اهمیت و جایگاه محوری این اسلوب در ساختار فواصل قرآنی، این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی، دیدگاه‌های اندیشمندان دربارۀ این اسلوب و نوع تحلیل و نگرش آن‌ها دربارۀ مقاصد حذف در فواصل را بازخوانی می‏کند تا ضمن دست‏یابی به تصویری روشن از روش‌های دانشمندان مسلمان به منظور کشف علت حذف‌های رخ‏داده در فواصل و نتایج حاصل از آن‏ها، نقاط قوت و ضعف آن روش‌ها آشکار شوند و زمینۀ استفاده از روش‌های روزآمد برای رفع نارسایی‌های موجود فراهم آید. مطالعه‏های صاحب‏نظران از نظر نوع نگرش آن‌ها و دلایلی که برای حذف در فواصل ارائه کرده‌اند، به پنج دستۀ دیدگاه ادبی، رویکرد زیباشناسانه، دیدگاه معناشناسانه، همپایه بودن معنا و زیبایی لفظ و مطالعه‏های آواشناسانه تقسیم‌بندی می‌شوند. از آنجا که قرآن به عنوان سخن خداوند ظرفیت قبول چندین احتمال را در یک موضوع مشخص دارد، از بیشتر دلایل بیان‏شده توسط اندیشمندان به همراه روش‌ها و رویکرد‌های نوین زبان‏شناسی، می‌توان برای کشف لایه‌های معنایی و بیانی آیاتی استفاده کرد که در فواصل آن‏ها حذف رخ داده است.

a re-examination and analysis of quranic scholars’ perspectives on the reasons for omission in quranic intervals

one of the changes and transformations that have occurred in the intervals between quranic verses, which is prevalent in the quran, is the alteration of these intervals through omitting words or phrases. given the significance and central role of this stylistic device in the structure of quranic verses, this article, using a descriptive-analytical approach, re-examines the perspectives of scholars on this device and their analysis and viewpoints regarding the purposes of omission in these intervals. the aim is to gain a clear understanding of the methods employed by muslim scholars to discover the reasons behind omissions in these intervals and the resulting outcomes, as well as to identify the strengths and weaknesses of these methods and create a foundation for the utilization of contemporary approaches to address existing shortcomings. studies conducted by scholars, in terms of their perspectives and the reasons they have provided for omissions in intervals, can be categorized into five groups: literary perspective, aesthetic approach, semantic perspective, the equivalence of meaning and linguistic beauty, and phonological studies. since the quran, as the word of god, can accommodate multiple interpretations for a specific instance, most of the reasons presented by scholars, along with modern linguistic methods and approaches, can be used to uncover the semantic and linguistic layers of verses where omissions have occurred.